XtGem.com

Nguyễn Nhật Ánh "Tôi viết cuốn sách này không dành cho trẻ em. Tôi viết cho những ai từng là trẻ em." NGUYỄN NHẬT ÁNH TÓM LẠI LÀ ĐĂ HẾT MỘT NGÀY Một ngày, tôi chợt nhận thấy cuộc sống thật là buồn chán và tẻ nhạt. Năm đó tôi tám tuổi. Sau này, tôi cũng nhiều lần thấy cuộc sống đáng chán khi thi trƣợt ở tuổi mƣời lăm, thất t́nh ở tuổi hăm bốn, thất nghiệp ở tuổi ba mƣơi ba và gặt hái mọi thành công ở tuổi bốn mƣơi. Nhƣng tám tuổi có cái buồn chán của tuổi lên tám. Đó là cái ngày không hiểu sao tôi lại có ư nghĩ rằng cuộc sống không có ǵ để mà chờ đợi nữa. Rất nhiều năm về sau, tôi đƣợc biết các triết gia và các nhà thần học vẫn đang loay hoay đi t́m ư nghĩa của cuộc sống và tới Tết Ma Rốc họ cũng chƣa chắc đă t́m ra. Nhƣng năm tôi tám tuổi, tôi đă thấy cuộc sống chả có ǵ mới mẻ để khám phá. Vẫn ánh mặt trời đó chiếu rọi mỗi ngày. Vẫn bức màn đen đó buông xuống mỗi đêm. Trên mái nhà và trên các cành lá sau vƣờn, gió vẫn than thở giọng của gió. Chim vẫn hót giọng của chim. Dế ri ri giọng dế, gà quang quác giọng gà. Nói tóm lại, cuộc sống thật là cũ kỹ. Cuộc sống của tôi c̣n cũ kỹ hơn nữa. Mỗi đêm, trƣớc khi đi ngủ, tôi đă biết tỏng ngày mai những sự kiện ǵ sẽ diễn ra trong cuộc đời tôi. chienthangdl@yahoo.com 2 Tôi kể ra nhé: Sáng, tôi phải cố hết sức để thức dậy trong khi tôi vẫn c̣n muốn ngủ tiếp. Tất nhiên là trƣớc đó tôi vẫn giả vờ ngủ mê mặc cho mẹ tôi kêu khản cả giọng rồi lay lay ngƣời tôi, nhƣng dĩ nhiên tôi vẫn trơ ra nhƣ khúc gỗ cho đến khi mẹ tôi cù vào ḷng bàn chân tôi. Khi đặt chân xuống đất rồi, tôi phải đi đánh răng rửa mặt, tóm lại là làm vệ sinh buổi sáng trƣớc khi bị ấn vào bàn ăn để uể oải nhai chóp chép một thứ ǵ đó thƣờng là không hợp khẩu vị. Mẹ tôi luôn luôn quan tâm đến sức khỏe và cụ thể hoá mối quan tâm của ḿnh bằng cách bắt tôi (và cả nhà) ăn những món ăn có nhiều chất dinh dƣỡng trong khi tôi chỉ khoái xực những món mà bà cho rằng chẳng bổ béo ǵ, nhƣ ḿ gói chẳng hạn. Quan tâm đến sức khoẻ là điều tốt, và càng lớn tuổi mối quan tâm đó càng tỏ ra đúng đắn. Chẳng ai dám nói quan tâm nhƣ vậy là điều không tốt. Tôi cũng thế thôi. Khi tôi trƣởng thành, có nhà báo phỏng vấn tôi, rằng giữa sức khoẻ, t́nh yêu và tiền bạc, ông quan tâm điều ǵ nhất? Lúc đầu tôi nói nhiều về t́nh yêu, về sau tôi nói nhiều hơn về sức khoẻ. Tôi phớt lờ tiền bạc, mặc dù tôi nhận thấy đó là một bất công: tiền bạc chƣa bao giờ đƣợc con con ngƣời ta thừa nhận là mối quan tâm hàng đầu dù tiền bạc ngày nào cũng chạy đi mua quà tặng cho t́nh yêu và thuốc men cho sức khoẻ. Nhƣng thôi, đó là chuyện của ngƣời lớn - chuyện sau này. C̣n tôi, lúc tám tuổi, tôi chỉ nhớ là tôi không thích ăn những món bổ dƣỡng. Nhƣng tất nhiên là tôi vẫn buộc phải ăn, dù là ăn trong miễn cƣỡng và lƣời nhác, và đó là lư dó mẹ tôi luôn than thở về tôi. Ăn xong phần ăn buổi sáng (chả sung sƣớng ǵ), tôi vội vàng truy lùng sách vở để nhét vào cặp, nhặt lên đầu tivi một quyển, trên đầu tủ lạnh một quyển khác và moi từ dƣới đống chăn gối một quyển khác nữa, dĩ nhiên bao giờ cũng thiếu một món ǵ đó, rồi ba chân bốn cẳng chạy vù ra khỏi nhà. Trƣờng gần nhà nên tôi đi bộ, nhƣng thực tế th́ tôi chƣa bao giờ đƣợc thƣởng thức thú đi bộ tới trƣờng. Tôi toàn phải chạy. V́ tôi luôn luôn dậy trễ, luôn luôn làm vệ sinh trễ, luôn luôn ăn sáng trễ và mất rất nhiều th́ giờ để thu gom tập vở cho một buổi học. Về chuyện này, ba tôi bảo: "Con à, hồi bằng tuổi con, bao giờ ba cũng xếp gọn gàng tập vở vào cặp trƣớc khi đi ngủ, nhƣ vậy sáng hôm sau chỉ việc ôm cặp ra khỏi nhà!". Nhƣng hồi ba tôi bằng tuổi tôi th́ tôi đâu có mặt chienthangdl@yahoo.com 3 trên cơi đời để kiểm tra những ǵ ông nói, bởi khi tôi bằng tuổi ba tôi bây giờ chắc chắn tôi cũng sẽ lặp lại với con tôi những điều ông nói với tôi - chuyện xếp tập vở trƣớc khi đi ngủ và hàng đống những chuyện khác nữa, những chuyện mà tôi không hề làm. Chà, với những chuyện nhƣ thế này, bạn đừng bao giờ đ̣i hỏi phải chứng minh. Đôi khi v́ một lư do nào đó mà chúng ta buộc phải bịa chuyện. Chúng ta cứ lặp lại măi câu chuyện bịa đó cho đến một ngày chúng ta không nhớ có thật là chúng ta bịa nó ra hay không, rồi sau đó một thời gian nữa nếu cứ tiếp tục lặp lại câu chuyện đó nhiều lần th́ chúng ta sẽ tin là nó có thật. Thậm chí c̣n hơn cả niềm tin thông thƣờng, đó là niềm tin vô điều kiện, gần nhƣ là sự xác tín. Nhƣ các nhà toán học tin vào định đề Euclide hay các tín đồ Thiên Chúa tin vào sự sống lại của Jesus. Ôi, nhƣng đó cũng lại là những vấn đề của ngƣời lớn. Tôi kể tiếp câu chuyện của tôi hồi tám tuổi. Nhƣ vậy, ra khỏi nhà một lát th́ tôi tới trƣờng. Trong lớp tôi luôn luôn ngồi ở bàn chót. Ngồi bàn chót th́ tha hồ tán gẫu, căi cọ, cấu véo hay giở đủ tṛ nghịch ngợm mà không sợ bị cô giáo phát hiện, nhƣng điều hấp dẫn nhất ở vị trí tối tăm đó là ít khi bị kêu lên bảng trả bài. Điều đó có quy luật của nó. Bạn nhớ lại đi, có phải bạn có rất nhiều bạn bè, yêu quí rất nhiều ngƣời nhƣng không phải lúc noà bạn cũng nhớ tới họ. Bộ nhớ chúng ta quá nhỏ để chứa cùng lúc nhiều khuôn mặt hay nhiều cái tên, chỉ khi nào nh́n thấy ngƣời đó ngoài phố hay bắt gặp cái tên đó trong một mẩu tin trên báo chẳng hạn th́ chúng ta mới chợt nhớ ra và cảm động thốt lên “Ôi, đă lâu lắm ḿnh không gặp nó. Năm ngoái ḿnh kẹt tiền, nó có cho ḿnh vay năm trăm ngàn!”. Cô giáo của tôi cũng vậy thôi. Làm sao cô có thể nhớ tới tôi và kêu tôi lên bảng trả bài khi mà cô không thể nào nh́n thấy tôi giữa một đống đầu cổ lúc nhúc che chắn trƣớc mặt. Ngày nào cũng nhƣ ngày nào, tôi ngồi đó, vừa x́ xầm tṛ chuyện vừa cựa quậy lung tung, và mong ngóng tiếng chuông ra chơi đến chết đƣợc. chienthangdl@yahoo.com 4 Trong những năm tháng mà ngƣời ta gọi một cách văn hoa là mài đũng quần trên ghế nhà trƣờng (tôi th́ nói thẳng là bị giam cầm trong lớp học), tôi chẳng thích đƣợc giờ nào cả, từ giờ toán, giờ tập viết đến giờ tập đọc, giờ chính tả. Tôi chỉ thích mỗi giờ ra chơi. Ra chơi có lẽ là điều tuyệt vời nhất mà ngƣời lớn có thể nghĩ ra cho trẻ con. Ra chơi có nghĩa là những lời vàng ngọc của thầy cô tuột khỏi trí nhớ nhanh nhƣ gió, hết sức trơn tru. Ra chơi có nghĩa là đƣợc tháo cũi sổ lồng (tất nhiên sau đó phải bấm bụng chu vào lại), là đƣợc tha hồ hít thở không khí tự do. Suốt những năm đi học, tôi và lũ bạn đă sử dụng những khoảng khắc tự do hiếm hoi đó vào việc đá bóng, bắn bi, nhƣng thƣờng xuyên nhất và hăng hái nhấ là những tṛ rƣợt đuổi, đánh nhau hay vật nhau xuống đất cho đến khi không đứa nào c̣n ra h́nh thù một học sinh ngoan ngoăn nữa mới thôi, tức là lúc khuỷu tay đă trầy xƣớc, mắt đă bầm tím, chân đi cà nhắc và áo quần th́ trông c̣n tệ hơn mớ giẻ lau nhà. Tại sao tôi không kể giờ ra về vào đây. V́ ra về có nghĩa là rời khỏi một nhà giam này để đến một nhà giam khác, y nhƣ ngƣời ta chuyển trại cho các tù nhân, có ǵ hay ho đâu. Tôi không nói quá lên đâu, v́ ngày nào chào đón tôi ở đầu ngơ cũng là khuôn mặt lo lắng của mẹ tôi và khuôn mặt hầm hầm của ba tôi. - Trời ơi, sao ngày nào cũng ra nông nỗi này thế hả con? Đại khái mẹ tôi nói thế, giọng thảng thốt, vừa nói vừa nắn nót cánh tay rƣớm máu của tôi nhƣ để xem nó sắp rụng khỏi ngƣời tôi chƣa. Ba tôi th́ có cách nói khác, rất gần với cách rồng phun lửa: - Mày lại đánh nhau rồi phải không? - Con không đánh nhau. Tụi bạn đánh con và con đánh lại. chienthangdl@yahoo.com 5 Tôi nói dối (mặc dù nói dối nhƣ thế c̣n thật hơn là nói thật) và khi ba tôi tiến về phía tôi với dáng điệu của một cơn băo cấp mƣời tiến vào đất liền th́ mẹ tôi đă kịp kéo tôi ra xa: - Ông ơi, con nó đă nát nhừ ra rồi! Mẹ tôi có cách nói cƣờng điệu rất giống tôi, tôi vừa chạy theo bà vừa cƣời thầm về điều đó. Sau đó, không nói th́ ai cũng biết là tôi bị mẹ tôi tống vào nhà tắm. Khi tôi đă tinh tƣơm và thơm phức nhƣ một ổ bánh ḿ mới ra ḷ th́ mẹ tôi bắt đầu bôi lên ngƣời tôi đủ thứ thuốc xanh xanh đỏ đỏ khiến tôi chẳng mấy chốc đă rất giống một con tắc kè bông. Dĩ nhiên là từ đó cho tới bữa cơm, tôi không đƣợc phép bƣớc ra khỏi nhà để tránh phải sa vào những tṛ đánh nhau khác hấp dẫn không kém với bọn nhóc trong xóm, những đối thủ thay thế hết sức xứng đáng cho tụi bạn ở trƣờng. Ăn trƣa xong th́ tôi làm ǵ vào thời tôi tám tuổi? Đi ngủ trƣa! Trên thế giới rộng lớn này, có lẽ có rất nhiều đứa nhóc trạc tuổi tôi đều bị các bậc phụ huynh cột chặt vào giấc ngủ trƣa theo cái cách ngƣời ta cột ḅ vào cọc để chúng khỏi chạy lung tung mà hậu quả là thế nào hàng xóm cũng kéo đến nhà chửi bới om ṣm. Chứ thực ra với một đứa bé tám tuổi th́ giấc ngủ trƣa chẳng có giá trị ǵ về mặt sức khoẻ. Khi tôi lớn lên th́ tôi phải công nhận giấc ngủ trƣa đối với một ngƣời lớn tuổi đúng là quư hơn vàng. Lớn tuổi th́ sức khoẻ suy giảm. Làm việc nhiều th́ đầu nhức, mắt mờ, lƣng mỏi, tay run, giấc ngủ ban đêm vẫn chƣa đủ liều để sửa chữa thành công những chỗ hỏng hóc của cơ thể. Buổi trƣa phải chợp mắt thêm một lát th́ buổi chiều mới đủ tỉnh táo mà không nện búa vào tay hay hụt chân khi bƣớc xuống cầu thang. Nhƣng nếu bạn sống trên đời mới có tám năm th́ bạn không có lư do chính đáng để coi trọng chienthangdl@yahoo.com 6 giấc ngủ trƣa. Với những dân tộc không có thói quen ngủ trƣa, nhƣ dân Mỹ chẳng hạn, trẻ con càng không t́m thấy chút xíu ư nghĩa nào trong việc phải leo lên giƣờng sau giờ cơm trƣa. Hồi tôi tám tuổi dĩ nhiên tôi không có đƣợc cái nh́n thông thái nhƣ thế. Nhƣng tôi cũng lờ mờ nhận ra khi ba tôi đi ngủ th́ bôi buộc phải đi ngủ, giống nhƣ một con cừu c̣n thức th́ ngƣời chăn cừu không yên tâm chợp mắt vậy. Tôi nằm cựa quậy bên cạnh ông trên chiếc đi-văng, thở dài thƣờn thƣợt khi nghĩ đến những quả đấm mà lũ bạn nghịch ngợm đang vung lên ngoài kia. - Đừng cựa quậy! Cựa quậy hoài th́ sẽ không ngủ đƣợc! Ba tôi nói, và tôi vờ nghe lời ông. Tôi không cựa quậy nhƣng mắt vẫn mở thao láo. - Đừng mở mắt! Mở mắt hoài th́ sẽ không ngủ đƣợc! Ba tôi lại nói, ông vẫn nằm ngay ngắn nên tôi nghĩ là ông không nh́n thấy tôi mở mắt, ông chỉ đoán thế thôi. Chẳng may cho tôi là lần nào ông cũng đoán đúng. Tôi nhắm mắt lại, lim dim thôi, mi mắt vẫn c̣n hấp háy, nhƣng tôi không thể nào bắt mi mắt tôi đừng hấp háy đƣợc. Một lát, ba tôi hỏi: - Con ngủ rồi phải không? - Dạ rồi. Tôi đáp, ngây ngô và ngoan ngoăn, rơi vào bẫy của ba tôi một cách dễ dàng. Tôi nằm nhƣ vậy, thao thức một lát, tủi thân và sầu muộn, rồi thiếp đi lúc nào không hay. chienthangdl@yahoo.com 7 Khi tôi thức dậy th́ đƣờng đời của tôi đă đƣợc vạch sẵn rồi. Tôi đi từ giƣờng ngủ đến pḥng tắm để rửa mặt rồi từ pḥng tắm đi thăng tới bàn học để làm một công việc chán ngắt là học bài hoặc làm bài tập. Thỉnh thoảng tôi cũng đựoc phép chạo ra đằng trƣớc nhà chơi với lũ trẻ hàng xóm nhƣng trƣớc ánh mắt giám sát của mẹ tôi (từ một vị trí bí hiểm nào đó đằng sau các ô cửa mà măi măi tôi không khám phá đƣợc), tôi chỉ dám chơi những tṛ ẻo lả nhƣ nhảy ḷ c̣ hay bịt mắt bắt dê, đại khái là những tṛ dành cho bọn con gái hay khóc nhè. (Về sau, tinh khôn hơn, tôi đă biết cách ỉ ôi để mẹ tôi thả tôi qua nhà hàng xóm, nhờ đó một thời gian dài tôi đă có cơ hội làm những ǵ tôi thích). Chơi một lát, tôi lại phải vào ngồi ê a tụng bài tiếp, càng tụng càng quên, nhƣng vẫn cứ tụng cho mẹ yên ḷng đi nấu cơm. Từ giây phút này trở đi th́ đời sống của tôi tẻ nhạt vô bờ bến. Tôi uể oải học bài trong khi chờ cơm chín. Cơm chín rồi th́ tôi uể oải ăn cơm trong khi chờ tiếp tục học bài. Tivi tiveo hiếm khi tôi mó thay vào đƣợc, trông nó cứ nhƣ một thứ để trang trí. Bao giờ cũng vậy, tôi chỉ đƣợc rời khỏi bàn học khi nào tôi đă thuộc tất cả bài vở của ngày hôm sau. Ba tôi là ngƣời trực tiếp kiểm tra điều đó. Khác với mẹ tôi, ba tôi là ngƣời kiên quyết đến mức tôi có thể cảm tƣởng ông sẽ thăng tiến vùn vụt nếu vô ngành cảnh sát, toà án hay thuế vụ. Ông không bao giờ lùi bƣớc trƣớc những giọt nƣớc mắt của tôi, dù lúc đó trông tôi rất giống một kẻ sầu đời đến mức chỉ cách cái chết có một bƣớc chân. - Con học bài xong rồi ba. - Thƣờng th́ tôi mở miệng trƣớc . Ba tôi tiến lại và nh́n tôi bằng ánh mắt nghi ngờ: - Chắc không con? chienthangdl@yahoo.com 8 - Dạ, chắc! Tôi mau mắn đáp và khi ba tôi bắt đầu ḍ bài th́ tôi lập tức phủ nhận sạch trơn sự quả quyết của ḿnh bằng cách ngắc ngứ ngay ở chỗ mà tôi nghĩ dù có va đầu phải gốc cây tôi cũng không thể nào quên đƣợc. - Học lại lần nữa đi con! Ba tôi nhún vai nói và quay đi với tờ báo vẫn cầm chặt trên tay, rơ ràng ông muốn gửi đến tôi thông điệp rằng ông săn sàng chờ đợi tôi cho dù ông buộc phải đọc tới mẩu rao vặt cuối cùng khi không c̣n ǵ để mà đọc nữa. Qua cái cách ông vung vẩy tờ báo trên tay, tôi e rằng ẩn ư của ông c̣n đi xa hơn: có vẻ nhƣ nếu cần, ông sẽ bắt đầu đọc lại tờ báo đến lần thứ hai và hơn thế nữa. Nghĩ vậy, tôi đành vùi đầu vào những con chữ mà lúc này đối với tôi đă nhƣ những kẻ tử thù, tâm trạng đó càng khiến tôi khó mà ghi nhớ chúng vô đầu óc. Cho nên các bạn cũng có thể đoán ra khi tôi đă thuộc tàm tạm, nghĩa là không trôi chảy lắm th́ cơ thể tôi đă bị giấc ngủ đánh gục một cách không thƣơng tiếc và thƣờng th́ tôi lết vào giƣờng bằng những bƣớc chân xiêu vẹo, nửa tỉnh nửa mê trƣớc ánh mắt xót xa của mẹ tôi. Nhƣ vậy, tóm lại là đă hết một ngày. BỐ MẸ TUYỆT VỜI Bây giờ th́ các bạn đă h́nh dung ra một ngày của tôi. Tôi chỉ cần kể một ngày là đủ, không cần phải kể thêm những ngày khác. Đơn giản là ngày nào cũng giống nhƣ ngày nào. Một ngày nhƣ mọi ngày, nhƣ ngƣời ta vẫn nói. chienthangdl@yahoo.com 9 Và v́ thế cuộc sống đối với tôi thật là đơn điệu, nếu sự lặp đi lặp lại là biểu hiện chính xác nhất và rơ rệt nhất của sự đơn điệu. Măi về sau này, tôi mới khám phá ra c̣n có cách nh́n khác về sự lặp đi lặp lại. Ngƣời ta gọi nó là sự ổn định. Một công việc có thể sắp đặt trƣớc, một sự nghiệp có thể tính toán trƣớc, là niềm ao ƣớc của rất nhiều ngƣời, nhiều quốc gia. Tất nhiên sẽ thật là hay nếu tiên liệu đƣợc chỉ số tăng trƣởng kinh tế của một đất nƣớc nhƣng nếu bạn cũng tiên liệu chính xác nhƣ thế về chỉ số tăng trƣởng t́nh cảm của bản thân th́ điều đó có khi lại chán ngắt. Sẽ thật kỳ cục nếu nhƣ bạn tin chắc rằng một tháng nữa bạn sẽ bắt đầu yêu, ba tháng sau bạn sẽ đang yêu – ít thôi, sáu tháng sau bạn sẽ yêu nhiều hơn... Tôi từng thấy có nhiều ngƣời trẻ tuổi lên kế hoạch cho cuộc đời ḿnh: 22 tuổi tốt nghiệp đại học, 25 tuổi lập gia đ́nh, 27 tuổi mở công ty, 30 tuổi sinh con đầu ḷng, vân vân và vân vân... Thật sít sao! Nhƣng một khi cuộc đời một con ngƣời đƣợc lập tŕnh chặt chẽ và khoa học đến thế th́ nếu tất cả đều vào khuôn nhƣ dự tính liệu bạn có băo hoà về cảm xúc hay không? Khi nói về cảm xúc có lẽ không thể không gắn nó với tính cách của từng ngƣời. Ngƣời lạc quan bảo rằng ổn định cái điều mà ngƣời bi quan cho là đơn điệu. Cuộc sống vợ chồng cũng thế thôi, kẻ th́ bảo êm đềm, ngƣời th́ cho vô vị, biết làm thế nào! Quả thật, hai vợ chồng mà sống với nhau êm đềm quá không khéo lại giống sự êm đềm giữa hai ngƣời hàng xóm lành tính, và ngƣời quá khích lại có dịp bô bô lên rằng êm đềm không hề bà con ǵ với hạnh phúc, biết nói làm sao! Nhƣng ôi thôi, tôi lại nói chuyện lúc tôi đă là ngƣời lớn mất rồi. Lại nói chuyện vợ chồng cấm kỵ vô đây nữa! Tôi sẽ quay lại chủ đề của cuốn sách này, quay lại ngay đây, tức là nói cái chuyện tôi hồi tám tuổi. chienthangdl@yahoo.com 10 Chuyện tôi sắp kể ra đây, khổ thay, cũng lại liên quan đến chuyện vợ chồng. Nhƣng bên cạnh cái khổ cũng có cái may, đây chỉ là tṛ chơi vợ chồng thôi – cái tṛ mà đứa trẻ nào bằng tuổi tôi cũng rất thích chơi mặc dù khi lớn lên th́ chúng rất dè chừng. Tôi và con Tí sún cạnh nhà tôi là một cặp. Tôi là chồng, con Tí sún là vợ. Con Tí sún không đẹp đẽ ǵ, ngƣời đen nhẻm, tóc xoăn tít v́ suốt ngày chạy nhảy ngoài nắng, đă thế lại sún răng. Nhƣng tôi sẵn sàng chấp nhận nó làm vợ tôi, chỉ v́ nó thích tôi, tôi bảo ǵ nó cũng nghe răm rắp. Thật ḷng, tôi thích con Tủn hơn, v́ con Tủn xinh gái nhất xóm, lại có lúm đồng tiền. Nhƣng tôi không cƣới con Tủn bởi tôi thấy nó cứ hay cặp kè với thằng Hải c̣. Sau này tôi biết đó là cảm giác ghen tuông, tất nhiên là ghen tuông theo kiểu trẻ con, c̣n lúc đó tôi chỉ cảm thấy khó chịu thôi. Và tôi đùng đùng cƣới con Tí sún, theo kiểu ngƣời lớn hay nói: cƣới ngƣời yêu ḿnh chứ không cƣới ngƣời ḿnh yêu, nhất là khi ngƣời ḿnh yêu không có vẻ ǵ là yêu ḿnh! Tôi cƣới con Tí sún chừng năm phút th́ lập tức đẻ liền một lúc hai đứa con: thằng Hải c̣ và con Tủn. Ghét hai đứa nó th́ bắt chúng làm con vậy thôi, chứ thằng Hải c̣ lớn hơn tôi một tuổi. - Hải c̣ đâu?- Tôi kêu lớn. - Dạ, ba gọi con. - Hải c̣ lon ton chạy tới. Tôi ra oai: - Rót cho ba miếng nƣớc! Thấy con Tủn che miệng cƣời khúc khích, Hải c̣ đâm bƣớng: - Con đang học bài. chienthangdl@yahoo.com 11 - Giờ này mà học bài hả? – Tôi quát ầm - Đồ lêu lổng! Hải c̣ đƣa tay ngoáy lỗ tai để nghe cho rơ: - Học bài là lêu lổng? - Chứ ǵ nữa! Không học bài làm bài ǵ hết! Con ngoan là phải chạy nhảy, trèo cây, tắm sông, đánh lộn! Hải c̣ không ngờ vớ đƣợc một ông bố điên điên nhƣ thế, cƣời toét miệng: - Vậy con đi đánh lộn đây! Nói xong, nó co gị chạy mất. Nhƣng tôi không giận nó. Tôi đang khoái chí. Tôi t́nh cờ phát hiện ra cách làm cho cuộc sống bớt tẻ nhạt. - Tủn! – Tôi hét. - Dạ. Rót nƣớc hả ba? Tôi cƣời khảy: - Mày đừng làm ra vẻ ta đây thông minh. Tao hết khát rồi. Tôi nói nhƣ trút giận: - Tao là đứa chúa ghét mấy đứa con nít thông minh, tức là mấy đứa học ài nhoáng một cái đă thuộc vanh vách! Hừm, làm nhƣ hay lắm! Con Tủn không biết tôi muốn ǵ. Thấy tôi quát sùi bọt mép, nó sợ run: - Dạ, con không thông minh. Con là đứa ngu đần. Tôi hả hê: chienthangdl@yahoo.com 12 - Vậy con mới đúng là con ngoan của ba. Tôi móc túi lấy ra một cây kẹo bé tẹo c̣n sót lại từ hôm qua: - Đây, ba thƣởng cho con. Con Tủn ngơ ngác cầm lấy cây kẹo, không hiểu tại sao ngu mà đƣợc thƣởng nên không dám ăn. Tôi đang tính bảo con Tủn “Ăn đi con” th́ thằng Hải c̣ từ bên ngoài xồng xộc chạy vô, miệng thở hổn hển, làm nhƣ vừa đánh nhau thật. - Con đi đánh lộn về đó hả con? – Tôi âu yếm hỏi. - Dạ. - Hải c̣ phấn khởi – Con uưnh một lúc mƣời đứa luôn đó ba! - Con thiệt là ngoan. – Tôi khen, và đƣa mắt nh́n Hải c̣ từ đầu tới chân - Thế quần áo của con... - Vẫn không sao ba à. - Hải c̣ hớn hở khoe – Con đập nhau với tụi nó mà quần áo vẫn lành lặn, thẳng thớm... - Đồ khốn! – Tôi quát lớn, không cho Hải c̣ nói hết câu – Đánh nhau mà không rách áo, trầy chân, bầm mặt mà cũng gọi là đánh nhau hả? Sự giận dữ bất ngờ của tôi làm Hải c̣ nghệt mặt một lúc. Nó chẳng biết phản ứng thế nào ngoài việc ấp a ấp úng: - Dạ... dạ... ủa... ủa... - Dạ dạ ủa ủa cái ǵ! Con thiệt là đứa hƣ hỏng! Con làm ba xấu hổ đến chết mất thôi! Con Tí sún, vợ tôi, bắt đầu cảm thấy hoang mang trƣớc lối dạy con của tôi: - Ông à, con nó biết giữ ǵn nhƣ thế là tốt rồi. chienthangdl@yahoo.com 13 - Bà th́ biết cái ǵ! – Tôi nạt con Tí sún, nƣớc miếng bay vèo vèo may mà không trúng mặt nó – Đánh nhau chứ có phải đi dự tiệc đâu! Đánh nhau mà quần áo sạch sẽ thế kia th́ có nhục cho tổ tiên không kia chứ! Tôi đấm ngực binh binh: - Ôi, chẳng thà nó chém tôi một dao cho rồi! Con ơi là con! Mày ra đây mà giết ba đi này con! Thấy tôi tru tréo ghê quá, con Tí sún nín khe. Trong khi thằng Hải c̣ cƣời hí hí th́ con Tủn mặt đực ra nhƣ bị thằn lằn ị trúng mặt. Nó không biết làm ǵ với cây kẹo trên tay, rằng nên nhét vào túi áo hay bỏ vào miệng. Trông mặt nó hết sức lo lắng, có lẽ v́ nó hoàn toàn không biết đƣợc hành động nào mới không bị ông bố gàn dở kia liệt vào loại “hƣ hỏng” hay tệ hơn, là “làm nhục tổ tiên”. *** Tụi bạn tôi chỉ ngạc nhiên hôm đầu tiên. Rồi nhƣ bất cứ một đứa trẻ chân chính nào, tụi nó nhanh chóng cảm nhận đƣợc sự thú vị của tṛ chơi tuyệt vời đó. Hôm sau đến lƣợt thằng Hải c̣ và con Tủn đóng vai ba mẹ. Tôi và con Tí sún làm con. Tối hôm trƣớc Hải c̣ chắc thao thức suốt đêm, chờ trời sáng. Sáng ra tôi thấy mắt nó đỏ kè. Nếu hôm đó không phải là ngày chủ nhật, có lẽ Hải c̣ sẽ bị sự nôn nóng đốt thành than trƣớc khi cả bọn đi học về. - Thằng cu Mùi đâu? - Hải c̣ oang oang, giọng rất chi là hào hứng. Cu Mùi là tên ở nhà của tôi. Ba mẹ tôi gọi tôi nhƣ thế có lẽ do tôi sinh năm Mùi. - Dạ. – Tôi ứng tiếng thƣa. - Con đem tập vở ra đây cho ba xem nào. chienthangdl@yahoo.com 14 Tôi lôi cuốn tập nhét trong lƣng quần, hồi hộp đƣa cho Hải c̣, bụng cố đoán xem nó định “dạy dỗ”tôi nhƣ thế nào. Lật lật vài trang, Hải c̣ hét ầm: - Cu Mùi! Tôi lấm lét nh́n nó: - Dạ. Hải c̣ đập tay xuống bàn một cái rầm: - Con học hành cách sao mà tập vở trắng tinh nhƣ thế hả? Tôi chƣa kịp đáp, nó thẳng tay ném cuốn tập qua cửa sổ, gầm gừ: - Học với chả hành! Mày giữ ǵn tập vở sạch sẽ nhƣ thế này mày không sợ thầy cô bảo ba mẹ mày không biết dạy con hả, thằng kia? Tôi bị mắng nhƣ tát nƣớc vào mặt mà ruột nở từng khúc. Tôi không ngờ Hải c̣ là một ông bố tuyệt vời đến thế. Tôi hân hoan nhận lỗi: - Thƣa ba, lần này con trót dại. Lần sau con không dám giữ ǵn tập vở kỹ lƣỡng nhƣ vậy nữa. Tôi nói, và đảo mắt nh́n quanh, thấy đằng góc nhà con Tủn và con Tí sún đƣa tay bụm miệng cố nén cƣời. - Cái con nhóc sún răng kia! Cƣời cái ǵ! - Hải c̣ lừ mắt nh́n con Tí sún – Mày nấu cơm xong chƣa mà đứng đó nhe răng sún ra cƣời hả? Con Tí sún lễ phép: chienthangdl@yahoo.com 15 - Dạ, con đă dọn cơm rồi. Mời ba mẹ và anh Hai ăn cơm. - Mày có điên không vậy con! - Hải c̣ giơ hai tay lên trời - Đến giờ cơm là ngồi vô ăn, chỉ có kẻ không đƣợc giáo dục đến nơi đến chốn mới làm nhƣ vậy, hiểu chƣa? - - Dạ, chƣa hiểu. – Con Tí sún thật thà - Chứ kẻ có giáo dục th́ đến giờ cơm họ làm ǵ hả ba? - Họ đi chơi chứ làm ǵ. - Hải c̣ khoa tay nhƣ một diễn giả - Họ đi bơi, họ chơi bi-da, họ câu cá, họ chơi rƣợt bắt hoặc đánh nhau, nói chung họ có thể làm bất cứ chuyện ǵ để ngƣời khác phải đợi cơm, trừ cái chuỵên hết sứ vô văn hoá là ngồi vô bàn ăn. Con Tủn tỉnh bơ đế vô: - Ba con nói đúng đó con. Chỉ có bọn hƣ hỏng mới ăn cơm đúng giờ thôi! *** Lúc đầu, tôi tƣởng chỉ có ḿnh tôi khoái cái tṛ điên điên này. Hoá ra đứa nào cũng khoái. Trong bọn, con Tí sún là đứa hiền lành và chậm chạp nhất nhƣng qua đến ngày thứ 3, nó cũng kịp thích ứng với hoàn cảnh bằng cách chỉnh thẳng Hải c̣ ra trận khi tới lƣợt nó làm mẹ. 2 lần 4 là mấy? - Dạ, là 8. Con Tí sún không quát tháo om ṣm nhƣ tôi và Hải c̣, nhƣng mặt nó trông thật thiểu năo: - Sao lại là 8 hả con? Thật uổng công mẹ cho con ăn học! Hải c̣ chớp mắt: - Chứ là mấy? - Là mấy cũng đƣợc nhƣng không phải là 8. chienthangdl@yahoo.com 16 - Mẹ ơi, theo bản cửu chƣơng th́ 2 lần 4 là 8. - Mày là con vẹt hả? Bản cửu chƣơng bảo ǵ mày nghe nấy là sao? Thế mày không có cái đầu à? Hải c̣ sờ tay lên đầu, hối hận: - Con đúng là một đứa không có đầu óc. Lần sau con sẽ không nghe theo bất cứ ai nữa, dù đó là bản cửu chƣơng hay thầy cô giáo. Con hứa với mẹ con sẽ tự suy cái đầu của con. Câu nói của Hải c̣ đƣợc coi nhƣ tuyên bố chung của cả bọn, kết thúc một thời kỳ tăm tối chỉ biết sống dựa vào sự bảo ban của ngƣời khác. Ôi, cuộc sống kể từ lúc đó mới thật đáng sống làm sao! Nhƣng nhƣ ngƣời ta thƣờng nói “niềm vui ngắn chẳng tày gang”: vào cái ngày Hải c̣ mang bộ mặt ủ ê đến gặp tôi, chúng tôi chợt nhận ra cuộc sống vẫn xám xịt nhƣ thể xƣa nay một năm vẫncó tới bốn mùa đông. - Mày sao thế? Mới bị ăn đ̣n à? – Tôi ṭ ṃ hỏi. - Ừ. V́ cái tội dám bảo chỉ có đứa đần độn mới giữ ǵn tập vở sạch sẽ. Con Tí sún xuất hiện với bộ mặt thảm sầu: - C̣n ḿnh bị ba ḿnh phạt v́ khăng khăng 3 lần 5 không phải là 15. Con Tủn góp vào hai hàng nƣớc mắt và tiếng thút thít: - C̣n ḿnh th́ mặc cho ba mẹ kêu khản cả cổ, ḿnh nhất định không chạy về ăn trƣa. Tôi lƣớt mắt nh́n ba đứa bạn, lặng lẽ thở dài. Tôi tập tành làm nhà cách mạng bé con, chán nản khi không thay đổi đƣợc thế giới, đă thế c̣n làm vạ lây cho ngƣời khác. Cho nên tôi không ủ ê, không thảm sầu, không thút thít và rƣng rƣng hai hàng nƣớc mắt. Nỗi đau của tôi lặn vào bên trong. Nó sâu sắc hơn, ít nhất là bằng nỗi đau của ba đứa bạn cộng lại. chienthangdl@yahoo.com 17 V́ ngày hôm qua tôi bị ăn đ̣n v́ phạm cùng lúc cả ba tội trên kia. ĐẶT TÊN CHO THẾ GIỚI Rốt cuộc, sau những thƣơng tích tâm hồn lẫn thể xác, chúng tôi buộc phải chấp nhận không nên nghĩ khác bản cửu chƣơng in ở đằng sau mỗi cuốn tập. Nếu muốn thay đổi chúng tôi đành phải chờ đến lúc thành tài, tức là lúc đă trở thành những nhà toán học nổi tiếng thế giới, lúc đó chúng tôi sẽ soạn một bản cửu chƣơng theo ư ḿnh. Trong khi chờ đợi (ôi, lâu quá!), tôi, Hải c̣, con Tủn và con Tí sún buộc phải đồng ư trong đớn đau rằng 2 lần 4 là 8, cũng nhƣ 3 lần 5 là 15. Với thái độ đầu hàng nhục nhă đó, chúng tôi nhanh chóng trở lại là những đứa con ngoan trong mắt ba mẹ, nghĩa là coi chuyện giữ ǵn tập vở là thiêng liêng nhƣ giữ ǵn con ngƣơi của mắt ḿnh, cũng nhƣ buộc phải thừa nhận rằng một đứa trẻ siêng học dứt khoát không phải là một đứa trẻ hƣ hỏng. Cuộc sống lại quay lại đƣờng ray cũ kỹ của nó và đời tôi lại có nguy cơ ṃn mỏi theo nhịp sống đơn điệu kể từ khi tôi đƣợc sinh ra. Làm thế nào bây giờ nhỉ? Tôi nghĩ, nghĩ măi, và nhờ thƣợng đế phù hộ cuối cùng tôi cũng nghĩ ra lối thoát. - Này, tụi mày! - Nhà cách mạng tập hợp đám tàn binh của ḿnh lại - Kể từ hôm nay, tụi ḿnh không gọi con gà là con gà, con chim là con chim, cuốn tập là cuốn tập, cây viết là cây viết nữa... Con Tí sún ngẩn ngơ: - Thế gọi bằng ǵ? - Gọi bằng ǵ cũng đƣợc, miễn là không gọi nhƣ cũ! Hải c̣ nheo mắt: chienthangdl@yahoo.com 18 - Thế gọi cái nón là cuốn tập, cái đầu là cái chân đƣợc không? - Đƣợc. - Tôi hừ mũi - Mày muốn gọi cái đầu là cái mông cũng đƣợc. Con Tủn thắc mắc: - Nhƣng tại sao lại làm thế? Năm đó, tức vào năm tám tuổi, tôi chƣa biết rằng trong công thức 5W mà ngƣời phƣơng Tây dùng nhƣ một công cụ để khám phá sự thật, gồm “What - Who - Where - When - Why” mà ngƣời Việt chúng ta vẫn dịch là “Cái ǵ - Ai - Ở đâu - Khi nào - Tại sao” th́ câu hỏi “Tại sao” bao giờ cũng là câu hỏi sâu sắc nhất, có tính bản chất nhất, và dĩ nhiên là khó trả lời nhất. So với bốn câu hỏi c̣n lại, câu hỏi bắt đầu bằng hai chữ “Tại sao” quan trọng hơn hẳn. Hồi bé, hẳn là bạn cũng có hằng hà những câu hỏi “tại sao” khiến ba mẹ bạn vô cùng bối rối. Tại sao khi mƣa trời lại có sấm sét? Tại sao tóc chỉ mọc ở trên đầu? Tại sao chúng ta lại ăn Tết? Tại sao đƣờng lại ngọt c̣n muối th́ mặn? Tại sao máu có màu đỏ? Tại sao con c̣ khi ngủ lại co một chân? Tại sao đàn ông có vú? Tại sao trái đất quay quanh mặt trời? Chúng ta, nói một cách chính xác là bọn nhóc t́ chúng ta, đă đi từ thắc mắc đơn giản nhất đến thắc mắc phức tạp nhất, trong đó có những câu hỏi mà nếu không phải là một nhà khoa học giỏi giang th́ không thể giải thích thấu đáo đƣợc. Ba mẹ chúng ta hồi đó (chúng ta bây giờ đôi khi cũng vậy) thƣờng t́m cách lảng sang chuyện khác hoặc không nhịn đƣợc mà nổi khùng lên với chienthangdl@yahoo.com 19 đám con cái chẳng qua v́ họ tự giận ḿnh không phải là nhà khoa học giỏi giang đó thôi. Nhƣng đến những câu hỏi kiểu nhƣ “Tại sao chúng ta đƣợc sinh ra?“, “Tại sao chúng ta phải sống?”, “Tại sao chúng ta phải chết?”, th́ các nhà khoa học cũng bó tay. Những thắc mắc lúc này đă trở nên siêu h́nh và bắt đầu đặt chân vào lănh vực của triết học. Thái tử Tất Đạt Đa từng đi t́m lời giải đáp cho vấn nạn cơ bản này - nhằm giải mă ư nghĩa của sự tồn tại, để cuối cùng trở thành một nhà khai sáng thuộc loại vĩ đại bậc nhất thế giới dƣới cái tên Thích Ca Mâu Ni. Ôi, tôi lại huyên thuyên nữa rồi. Nhƣng tất cả cũng là do con Tí sún. Nó hỏi tôi “tại sao” - một câu hỏi mang mầm mống triết học. Để nỗ lực trả lời một câu hỏi mang mầm mống triết học, bất cứ ai cũng có thể trở thành triết gia, cho dù ngƣời đó không cố ư và chỉ mới có tám tuổi. Tôi thao thao, mặt đỏ gay: - Tại sao lại làm thế à? Tại v́ tụi ḿnh cần phải chứng tỏ tụi ḿnh có giá trị riêng. Tụi ḿnh không thích tuân thủ theo sự sắp đặt của ngƣời khác. Tại sao phải gọi con chó là con chó? Hừ, con chó là con chó, điều đó chẳng có ư nghĩa ǵ hết. Nếu ngƣời đầu tiên gọi con chó là cái bàn ủi th́ bây giờ chúng ta cũng gọi nó là cái bàn ủi. Chỉ toàn là a dua thôi! Thật là ngu ngốc! - Hay quá, cu Mùi! - Hải c̣ reo lên - Trong bọn, cái bàn ủi nhà con Tủn là hung dữ nhất. Nếu con Tủn không xích cái bàn ủi của nhà nó lại, th́ dù tao có là chồng nó tao thề sẽ không bao giờ bƣớc chân qua nhà nó! - Hải c̣! - Con Tủn gầm gừ - Tôi nghĩ bạn nên khép cái cánh tay của bạn lại đi. Hải c̣ dang tay ra và nhíu mày: - Cánh tay này á? Tôi cƣời: - Tao nghĩ con Tủn đang muốn nói đến cái miệng của mày th́ đúng hơn. - À, - Hải c̣ gục gặc đầu - Có nghĩa là từ nay chúng ta sẽ gọi cái miệng là cánh tay. Hay đấy! chienthangdl@yahoo.com 20 oOo Những ngày đó, tốt nhất là bạn không nên bƣớc vào thế giới của bọn tôi. Nếu không, bạn sẽ có cảm giác bạn đang lạc vào một hành tinh khác. Tôi nói thật đó. V́ chắc chắn bạn sẽ không thể hiểu những lời đối đáp nhƣ thế này: - Tối rồi, tao về nhà đi chợ đây. - Mẹ tao hứa sẽ mua cho tao một cái giếng mới vào ngày sinh nhật. Dù giàu tƣởng tƣợng đến mấy, bạn cũng không tài nào h́nh dung đƣợc chúng tôi có thể nói đi chợ thay cho đi ngủ, cũng nhƣ chiếc cặp bỗng nhiên biến thành cái giếng một cách hồn nhiên. Những bậc phụ huynh đáng kính tất nhiên không thích thú ǵ với cái tṛ ăn nói lung tung này, nhất là bọn tôi có vẻ nhƣ dần dần nhiễm những từ ngữ mới đến mức khi ba con Tủn bảo nó tắt quạt máy th́ nó lại tắt tivi, cũng nhƣ con Tí sún hàng chục lần chạy ra đƣờng chỉ để kiếm con Vện trong khi mẹ nó mỏi ṃn chờ nó mang cái bàn ủi vô. Lúc đó, tôi cứ nghĩ đó là tṛ chơi trẻ con và chỉ trẻ con mới nghĩ ra những tṛ kỳ thú nhƣ vậy. Chúng tôi muốn thay đổi một cách gọi, thậm chí nếu đƣợc th́ đặt tên lại cho cả thế giới, chỉ với một mục đích hết sức tốt đẹp là làm cho thế giới mới mẻ, tinh khôi nhƣ đƣợc sinh ra lần nữa. Chúng tôi đâu có cách nào khác khi chúng tôi c̣n quá trẻ trong khi thế giới th́ lại quá già. V́ vậy mà bọn nhóc chúng tôi rất cần một thế giới non trẻ và giàu có của riêng ḿnh. Nhƣng khi tôi đă trở thành ngƣời lớn th́ tôi phát hiện ra ngƣời lớn cũng rất thích chơi tṛ này, tất nhiên với một mục đích hoàn toàn khác. Ngƣời ta gọi hối lộ là tặng quà trên mức t́nh cảm, gọi những hành vi sai trái là thiếu tinh thần trách nhiệm, gọi tham ô là thất thoát gây hậu quả nghiêm trọng, vân vân và vân vân. Mục đích của sự đánh tráo khái niệm này là đẩy vô chỗ mù mờ những ǵ đang vô cùng sáng rơ, với cách thức điển h́nh là dùng một cụm từ phức tạp và có thể hiểu sao cũng đƣợc để gọi một sự việc mà ngƣời ta hoàn toàn có thể gọi đích danh bằng một từ ngắn gọn, đơn giản và minh bạch đến mức dù muốn cũng không ai có thể hiểu khác đi. Cứ theo cung cách đáng ngại này một ngày nào đó rất có thể ngƣời ta sẽ phát giải Nobel vật lư cho ngƣời nào có khả năng gây ra một lực tác động có chủ ư khiến vật chất chuyển động từ vị trí này sang vị trí khác chienthangdl@yahoo.com 21 mà khách thể không hề hay biết trong khi cái cụm từ mỹ miều, sang trọng đó thực ra là để chỉ tên móc túi. Bọn trẻ chúng tôi ngây thơ và trong sáng hơn nhiều. Nhƣng cũng v́ vậy mà chúng tôi phải trả giá. Đây là tai nạn của Hải c̣. Cô giáo kêu nó đọc một đoạn văn trong sách tập đọc. - Em lấy sách ra! - Cô giáo bảo và nó thản nhiên cầm lên cuốn sách toán. - Đâu phải cuốn này! - Cô giáo sửng sốt - Em không đem theo sách tập đọc à? Thế cuốn tập của em đâu. Em có chép bài không đấy? Hải c̣ lúng túng lôi cái nón vải nhét trong túi quần ra, đặt lên bàn. - Em đùa đấy à! - Cô giáo đứng phắt dậy, mặt đỏ gay - Em theo cô lên văn pḥng gặp thầy hiệu trƣởng ngay! - Thƣa cô, thầy hiệu trƣởng hôm nay không đi học. Hôm qua thầy hiệu trƣởng đánh nhau với em, sáng nay c̣n nằm rên hừ hừ ở nhà ạ. Thầy hiệu trƣởng trong tâm trí Hải c̣ tất nhiên là tôi - thằng cu Mùi. Chiều hôm qua tôi nện nhau với nó thật (chỉ v́ giành nhau xem đứa nào đƣợc làm cha đứa nào trƣớc) và đến tối th́ tôi lên cơn sốt, v́ nguyên nhân ǵ chỉ có trời mới biết nhƣng Hải c̣ huênh hoang là nó đánh tôi nằm bẹp. Trong thế giới vừa đƣợc đặt tên lại của bọn tôi, Hải c̣ là cảnh sát trƣởng, con Tủn là tiếp viên hàng không, con Tí sún là nàng Bạch Tuyết, c̣n tôi là thầy hiệu trƣởng. Những cái tên này do chúng tôi tự chọn, theo nguyện vọng thầm kín của mỗi đứa. chienthangdl@yahoo.com 22 Những ngày tƣơi đẹp trƣớc khi Hải c̣ bị nạn, thế giới của bọn tôi đầy ắp những âm thanh hoan hỉ nhƣ thế này: - Thầy hiệu trƣởng, hôm nay tôi làm mẹ, thầy hiệu trƣởng làm con nhé? - Mày nhai chóp chép cái ǵ trong cánh tay vậy, cảnh sát trƣởng? Ăn vụng hả? - Bạch Tuyết, đứng xê ra xa chút đi! Tối hôm qua trong lúc đi chợ con có đái dầm không mà ba nghe khai ŕnh thế? - Tiếp viên hàng không, bạn mới mua cuốn tập mới hả? Đƣa đây đội thử chút coi! Các bạn cũng biết rồi đó, bọn tôi đặt cho cái nón cái tên mới là cuốn tập, tivi là quạt máy, đi ngủ là đi chợ. Và cũng thật là tuyệt khi bọn tôi gọi môn toán là môn tập đọc, lịch sử là tập viết, môn đạo đức là tập vẽ, và hằng hà những cuộc cách tân táo bạo khác. Nhƣng tất cả đều không nguy hiểm bằng gọi cu Mùi bằng thầy hiệu trƣởng. Rất may là thầy hiệu trƣởng thật sau hàng giờ thẩm vấn cảnh sát trƣởng đă hiểu ra thầy hiệu trƣởng bị Hải c̣ đánh cho nằm bẹp không phải là thầy, và tuy thầy không coi đó là sự xúc phạm nhƣng sau giờ phút đen tối đó của lịch sử, con chó đă trở lại là con chó, thằng cu Mùi trở lại là thằng cu Mùi, có nghĩa là chúng tôi không đƣợc phép định nghĩa lại thế giới một lần nữa theo cách mà ngƣời lớn c̣n lâu mới nghĩ ra. Họ cấm chúng tôi có thể v́ họ ghen tị chăng? BUỒN ƠI LÀ SẦU Chú Nhiên yêu cô Linh. Họ là một cặp. Tôi hỏi chú Nhiên “Tại sao chú yêu cô Linh?” th́ chú không trả lời đƣợc, và sự bối rối của chú làm tôi rất ngạc nhiên. chienthangdl@yahoo.com 23 Sau này, khi đă biết đến mối t́nh đầu thứ tám th́ tôi mới hiểu rằng cắt nghĩa tại sao ta không yêu một ngƣời nào đó dễ dàng hơn rất nhiều so với việc giải thích tại sao ta yêu họ. Ngƣời ta nói đàn ông sẵn sàng cƣới một cô gái chỉ v́ một chiếc cằm xinh nhƣng phụ nữ không bao giờ lấy đàn ông chỉ v́ một cặp đùi đẹp. Điều đó không đúng. Cả đàn ông lẫn phụ nữ không ai lấy ngƣời kia chỉ v́ một bộ phận nếu anh ta (hay cô ta) thực sự tin rằng lấy một ngƣời có nghĩa là cuộc đời ḿnh bị cột chặt vào ngƣời đó bằng sợi xích vững chắc của số phận. Chiếc cằm xinh hay đôi mắt đẹp khiến ngƣời đối diện chú ư nhƣng nó chỉ đóng vai tṛ soi đƣờng nhƣ ánh đèn pin trong tay ngƣời dẫn chỗ trong rạp hát. Khi tấm màn nhung đă kéo lên, đèn folo rọi xuống và những nhân vật đă xuất hiện trên sân khấu, lúc đó cuộc phiêu lƣu tâm hồn mới thực sự bắt đầu và tùy theo vở diễn hấp dẫn hay nhạt nhẽo mà chúng ta sẽ quyết định ngồi lại đến phút chót hay bỏ về nửa chừng. T́nh yêu cũng vậy, ấn tƣợng bề ngoài rất đáng kể nhƣng đáng kể hơn nữa là vẻ bề ngoài đó có đang cất giấu điều ǵ đáng kể ở đằng sau nó hay không. Ôi, tôi đang vung vít ǵ thế này? Tôi đang nói chuyện chú Nhiên. Chú Nhiên yêu cô Linh. Họ là một cặp. Một cặp hoàn toàn khác với tôi và con Tí sún hay thằng Hải c̣ và con Tủn. Cái khác dễ thấy nhất là họ sắp cƣới nhau. Họ sắp là vợ chồng. Vợ chồng thật. Bọn tôi th́ c̣n khuya. Tôi không biết cảnh sát trƣởng khi lớn lên có cƣới tiếp viên hàng không làm vợ hay không, nhƣng thầy hiệu trƣởng chắc chắn không dại ǵ rinh nàng Bạch Tuyết về nhà. chienthangdl@yahoo.com 24 Sở dĩ con Tí sún nằm ngoài kế hoạch hôn nhân của tôi (nếu tôi thực sự có kế hoạch lấy vợ vào lúc tám tuổi) chỉ bởi một lư do đơn giản: con Tí sún là đứa con gái nấu ăn kém nhất trong những đứa con gái mà tôi từng biết và sẽ biết. Nhƣ đă nói, tôi ăn uống chẳng cầu kỳ ǵ. Tôi chẳng buồn quan tâm đến thành phần dinh dƣỡng của món ăn. Rất lâu về sau này, khi tuổi tác ngày càng chất chồng và cơ thể tôi bắt đầu chống lại tôi, tôi mới bắt đầu để ư có bao nhiêu phần trăm proteine, cholesterol, glucide, lipide trong cái thứ mà ḿnh sắp tống vào dạ dày chứ hồi tôi tám tuổi chất béo đối với tôi cũng có giá trị ngang chất xơ, c̣n đạm và đƣờng hiển nhiên là một. Hồi đó, tôi chỉ thích có ba món: ḿ gói, ḿ gói và dĩ nhiên ḿ gói. Là cái thứ mà nếu bắt gặp tôi ôm trong ngƣời thế nào mẹ tôi cũng giằng khỏi tay tôi, kể cả bằng biện pháp bạo lực hoàn toàn trái với bản tính hiền lành của bà. Tóm lại, muốn ăn ḿ gói tôi phải trốn qua nhà con Tí sún, nhờ nó nấu giùm. Gọi nấu ḿ là gọi cho oai, chứ thực ra chỉ là nấu một ấm nƣớc sôi. Con Tí sún chỉ bỏ ḿ vô tô, sau đó bỏ thêm các bịch gia vị có sẵn rồi chế nƣớc sôi vào. Có lẽ trên đời không có món ăn nào dễ nấu nhƣ ḿ gói. Dễ đến mức so với nó, tráng một quả trứng bỗng hóa thành phức tạp ngang với việc phóng phi thuyền lên mặt trăng. Vậy mà con Tí sún chƣa bao giờ nấu đƣợc một tô ḿ ra hồn trong suốt cuộc đời ḿnh, nếu nhƣ cuộc đời nó chỉ tính đến tuổi lên Tô ḿ hôm th́ khô không khốc, hôm th́ nƣớc nhiều đến mức tôi có cảm giác nếu con Tí sún không muốn d́m chết một kẻ thù vô h́nh nào đó vừa sẩy chân rớt vào trong tô th́ hẳn là nó muốn trả thù tôi về những lời quát tháo lúc tôi làm chồng nó cách đó mấy ngày. Cũng có lúc con Tí sún gặp hên chế nƣớc sôi vừa phải, nhƣng những lúc hiếm hoi nhƣ vậy bao giờ nó cũng quên bỏ gia vị vô tô ḿ. V́ tất cả những lẽ đó, tôi chỉ cho phép con Tí sún nấu ḿ giùm tôi tổng cộng ba lần. Tới lần thứ tƣ th́ tôi gắt (dù lúc này chúng tôi không chơi tṛ vợ chồng nhƣng con Tí sún vẫn ngoan ngoăn nghe lời tôi): chienthangdl@yahoo.com 25 - Mày xê ra! Đƣa ấm nƣớc sôi đây, tự tao làm! oOo Khi tôi đƣợc chín tuổi th́ mẹ tôi sinh em bé. Khi tôi mƣời bảy tuổi th́ em gái tôi lên tám, bằng tuổi con Tí sún lúc tôi gắt nó “xê ra”. Tám tuổi, em gái tôi đă biết nấu cơm, kho cá, quét nhà, rửa chén và biết làm thuần thục hàng đống thứ tội nợ khác. Mẹ tôi bảo: - Con gái là phải biết làm mọi thứ. Mai mốt con lớn lên, con đi lấy chồng, nh́n con khéo léo hay vụng về, ngƣời ta sẽ biết mẹ dạy con nhƣ thế nào. Mẹ tôi nói giống nhƣ ngƣời phƣơng Tây sáng tác ngạn ngữ. Ngƣời Pháp nói “Bạn hăy cho tôi biết bạn đọc sách ǵ, tôi sẽ nói bạn là ngƣời nhƣ thế nào!”. Câu nói của mẹ tôi cũng đại ư nhƣ thế “Bạn hăy cho tôi biết con gái bạn làm việc nhà nhƣ thế nào, tôi sẽ nói bạn là ai!”. Đó là cách suy nghĩ của mẹ tôi, cũng là cách suy nghĩ của mọi bà mẹ Việt Nam truyền thống. Căn cứ theo cách đánh giá này th́ rơ ràng mẹ con Tí sún không hề dạy nó bữa nào. Mà sự thật là nhƣ vậy. Mẹ con Tí sún không hề dạy con. Mẹ nó mất ngay khi nó vừa chào đời. Ngƣời ta bảo mẹ nó bị băng huyết. Con Tí sún là đứa mồ côi mẹ và nó chỉ có một con đƣờng duy nhất là học cách nấu ăn dở tệ từ ba nó. Tất nhiên vào lúc tám tuổi, tôi chƣa có em gái và mẹ tôi chƣa có dịp thốt ra những lời vàng ngọc nhƣ vậy. Nhƣng ngay lúc đó, tôi đă cƣơng quyết sẽ không lấy con Tí sún làm vợ, cho dù hai đứa chắc chắn sẽ cùng lớn lên cạnh nhau từ tuổi ấu thơ đến lúc mỗi đứa phải lập gia đ́nh. Chơi tṛ vợ chồng và sinh ra thằng Hải c̣ và con Tủn để mắng cho sƣớng miệng th́ đƣợc. C̣n trở thành vợ chồng thật th́ không bao giờ. Tiêu chuẩn ngƣời bạn đời của tôi lúc đó chẳng lấy ǵ làm cao. Chỉ có một tiêu chuẩn be bé thôi: Phải biết nấu ḿ gói cho tôi ăn. Thế mà tiêu chuẩn bé nhƣ con kiến đó, con Tí sún cũng chẳng đáp ứng đƣợc. chienthangdl@yahoo.com 26 Khi đọc tới chỗ này, chắc bạn sẽ mỉm cƣời: Ối giời, chuyện trẻ con! Nhƣng không phải đâu. Khi lớn lên, tôi vẫn thấy chuyện nấu nƣớng khá là quan trọng trong đời sống vợ chồng. Tất nhiên chuyện nội trợ chẳng đóng vai tṛ ǵ đáng kể trong quá tŕnh yêu nhau giữa một chàng trai và một cô gái. Từ trƣớc đến nay, có hàng ngàn cuốn tiểu thuyết Đông Tây kim cổ viết về đề tài t́nh yêu, nhƣng chẳng có cuốn nào đề cập đến một mối t́nh trong đó chàng yêu nàng v́ tài làm bếp hoặc chàng bỏ rơi nàng v́ món súp nàng nấu quá mặn cả. Romeo bất chấp sự hiềm khích giữa hai ḍng họ để đeo đuổi Juliet chắc chắn không phải v́ món chả cá của cô ta. Điều đó chẳng có ǵ sai, v́ các nhà văn viết chuyện ái t́nh chứ đâu có viết chuyện hôn nhân. Do đó tôi vẫn tin rằng mối t́nh Romeo và Juliet sở dĩ trở nên tuyệt đẹp bởi cả hai đă chết trƣớc khi họ kịp lấy nhau và nàng Juliet chƣa có dịp nấu ḿ gói cho Romeo. Bạn ngẫm mà xem: Có phải trên thực tế, cho đến khi rƣớc đƣợc ngƣời đẹp về nhà các chàng trai gần nhƣ không có lấy mảy may cơ hội để đánh giá tài bếp núc của ngƣời bạn đời tƣơng lai? Chỗ này cần nói rơ để tránh gây hiểu lầm: Đó là do các chàng trai không quan tâm chứ không phải các cô gái cố t́nh giấu giếm. Đang tắm ḿnh trong bầu không khí lăng mạn của những ngày tháng yêu đƣơng th́ cái ăn rơ ràng chỉ là chuyện thứ yếu, thậm chí c̣n bị xếp vào phạm trù phàm tục. Yêu dứt khoát phải thơ mộng hơn ăn, nhƣ trái tim nhất định phải cao quí hơn dạ dày. Trƣơng Chi thời xƣa chắc từng nghĩ thế và Trƣơng Chi thời nay cũng không nghĩ khác. Rồi bạn hăy ngẫm tiếp: Có phải khi yêu nhau chàng vẫn thích dẫn nàng đi ăn ở ngoài? Nhiều tiền th́ vào nhà hàng sang trọng hoặc khu ăn uống ở các plaza, ít tiền th́ vào các quán ăn b́nh dân, ít tiền hơn cả ít tiền th́ ra ngoài lề đƣờng ngồi lai rai nghêu ṣ ốc hến. C̣n hôm nào rỗng túi th́ chàng quyết nằm bẹp ở nhà, với lư do hết sức cao cả “Hôm nay anh bận việc cơ quan”. Chẳng chàng trai nào nghĩ đến chuyện rủ ngƣời đẹp về nhà bắt nàng nấu cho ḿnh ăn. Các chàng đều nghĩ, rất tự trọng: Ăn là cái quái ǵ mà quan trọng thế! Ngƣời đàng hoàng yêu nhau bằng thị giác, thính giác, khứu giác và xúc giác, chỉ có bọn phàm phu lỗ măng mới yêu nhau bằng vị giác! Các chàng nghĩ đúng quá, và chẳng chàng trai nào buồn khảo sát tài nấu nƣớng của kẻ sắp phụ trách khâu ẩm thực cho suốt quăng đời c̣n lại của ḿnh. Măi đến khi tấm lƣới hôn nhân đă giăng ra, ngƣời đàn ông khốn khổ đó mới phát hiện lănh vực mà chàng chẳng mấy chú ư khi yêu nhau lại là lănh vực mà chàng phải chạm trán hàng ngày khi lấy nhau. chienthangdl@yahoo.com 27 Khoa nấu nƣớng vốn xa lạ với đời sống t́nh yêu lại trở nên mật thiết với đời sống vợ chồng. Tài nội trợ của nàng chƣa bao giờ đƣợc đếm xỉa đến trong những tiêu chuẩn kết bạn của chàng bỗng nhiên nổi lên nhƣ một yếu tố hàng đầu trong việc góp phần vào việc củng cố hay làm tan nát gia đ́nh. Vào một ngày có lẽ là không xa lắm, chàng đau khổ nhận ra chàng phải đối diện với cái bàn ăn trong nhà mỗi ngày tới những ba lần. Nàng có biết nấu ḿ gói hay không, cái chuyện vặt đó bây giờ bỗng trở thành thiết thân, thƣờng trực và đáng đem ra ch́ chiết nhau hơn bao giờ hết. Con Tí sún nấu ḿ gói cho tôi ba lần tôi đă không chịu nổi (nó nấu một món để ngƣời ta ghê tởm ḿ gói th́ đúng hơn), thế c̣n bạn, bạn có cam tâm chịu đựng hoàn cảnh tƣơng tự - không chỉ ba lần hay ba chục lần mà cho đến măn đời? Nếu bạn thành thực trả lời rằng “không” th́ ắt bạn sẽ đồng ư với tôi rằng hạnh phúc đôi khi tan vỡ không hẳn do sự thiếu chung thủy hay do xung đột về tính cách, nó hoàn toàn có thể bắt nguồn từ bàn ăn, thậm chí từ một chén nƣớc mắm! Đó là những ǵ tôi nghiền ngẫm và đúc kết vào lúc tôi bốn mƣơi tuổi hay hơn một chút, tức là lúc tôi đă đủ trƣởng thành để dành cho những nhu cầu tầm thƣờng của thể xác một mối quan tâm ngang với những nhu cầu cao quư của tâm hồn và sẵn sàng coi trọng cả hai. Một thời gian sau nữa, tức là vào lúc tôi viết cuốn sách này, tôi trƣởng thành thêm một bậc khi phát hiện ra những ǵ tôi nói huyên thuyên năy giờ về mối quan hệ keo sơn giữa nấu nƣớng và hạnh phúc, giữa pḥng ăn và pḥng ngủ thực ra chẳng có ǵ nghiêm trọng hết. Bởi một lư do hết sức đơn giản: nấu nƣớng là lănh vực hoàn toàn có thể học hỏi và tự hoàn thiện mỗi ngày - dĩ nhiên với điều kiện ngƣời vợ quyết tâm hoàn thiện để giữ không cho chồng ḿnh sa vào cái bếp của một ngƣời đàn bà khác. Thú thực là tôi hết sức xúc động về phát hiện muộn màng đó, có lẽ không kém ǵ nỗi xúc động của Newton lúc ông phát hiện khi quả táo rơi th́ nó rơi trúng đầu ḿnh chứ không rơi trúng đầu của ngƣời ngồi cách đó một cây số hay rơi ngƣợc trở lên ngọn cây. Những khám phá vĩ đại trong cuộc sống xƣa nay đều giản dị nhƣ vậy. Nhƣng khám phá của tôi vĩ đại nhất ở chỗ nó giúp cho các bà các cô lâu nay vẫn mặc cảm và lo lắng về tài làm bếp của ḿnh từ giờ trở đi đă có thể ăn ngon ngủ yên. chienthangdl@yahoo.com 28 oOo Tóm lại, nếu dùng ánh sáng thông thái của hiện tại để soi rọi lại quá khứ th́ việc tôi quyết định không lấy con Tí sún làm vợ có thể gọi là một quyết định sai lầm. Bởi v́ cho đến bây giờ, sau rất nhiều năm vợ chồng con Tí sún sống với nhau mà vẫn chƣa tan vỡ, thậm chí c̣n đẻ ṣn ṣn mỗi năm một đứa, tôi buộc phải kết luận rằng nó đă cải thiện đƣợc khả năng làm bếp của ḿnh và rất có thể nó đă trở thành ngƣời nấu ḿ gói ngon nhất thế giới cũng nên. Sai lầm của tôi c̣n ở chỗ này: nếu đă khắc phục đƣợc sự vụng về xảy ra trong khu vực bếp núc, con Tí sún xứng đáng đƣợc coi là mẫu ngƣời vợ lư tƣởng cho bất cứ chàng trai khó tính nào. Con Tí sún tất nhiên rất siêng năng, rất chịu khó, rất yêu chồng. Nhƣng siêng năng, chịu khó và yêu chồng th́ trên đời này có hàng mớ. Phẩm chất cao quư nhất, cao quư tột bậc của nó - cũng là phẩm chất khiến nó có giá trị hơn một ngƣời vợ là nó biết nói khi cần nói, biết im khi cần im, một đức tính hiếm hoi nơi phụ nữ thông thƣờng. Sở dĩ tôi nói nhƣ vậy v́ khi sống đến từng này tuổi rồi tôi đă chứng kiến không ít những ngƣời vợ luôn luôn nói khi cần im và luôn luôn im khi cần nói, đại khái giống nhƣ một chiếc tivi bị hỏng volume. Đôi khi bạn bảo “im” th́ vợ bạn không những không im mà c̣n quát to hơn, đến mức có cảm giác mọi chiếc tàu ngoài Thái B́nh Dƣơng đều nghe thấy. Lúc đó, ngƣời phải im chính là bạn. Không biết các bạn thế nào chứ tôi th́ tôi từng có trong nhà một chiếc tivi cũ kỹ (do bố vợ hụt tặng tôi lúc tôi đồng ư không tiếp tục theo đuổi con gái ông), đó là chiếc tivi cà tàng đến mức tôi phải vung nắm đấm nện th́nh th́nh th́ nó mới chịu nói, và khi muốn tắt th́ tôi phải nện cật lực thêm một hồi nữa, cho đến lúc hai bàn tay đỏ nhừ nhƣ vừa bƣớc ra khỏi sàn đấu quyền Anh. Con Tí sún không có chút ǵ giống nhƣ vậy. Nếu không coi lối ví von sau đây là bất nhă th́ con Tí sún là một chiếc tivi mà khách tiêu dùng nào cũng ao ƣớc. Nó chỉ thua chiếc tivi thật ở chỗ nó không biết ca hát, không biết dự báo thời tiết lẫn b́nh luận thể thao, cũng không biết tổ chức các tṛ chơi có thƣởng, nhƣng nó hơn xa chiếc tivi ở khía cạnh trung thực: màu sắc trung thực, tâm hồn trung thực, lời ăn tiếng nói cũng trung thực, nhất là volume không bao giờ bị hỏng, hoặc nếu không thể không hỏng theo thời gian th́ đó là bộ phận chỉ hỏng cuối cùng sau những bộ phận khác. chienthangdl@yahoo.com 29 Ngay hồi tám tuổi, chỉ giả vờ chơi tṛ vợ chồng thôi, phẩm chất đó nơi con Tí sún đă sớm bộc lộ rồi. Tiếc là tôi không để ư. Lúc đó tôi chỉ quan tâm đến những ǵ thuộc về vật chất tầm thƣờng. Ḿ gói đă hại tôi. oOo Tôi lại nói chuyện chú Nhiên và cô Linh. Chú Nhiên không giải thích đƣợc tại sao chú yêu cô Linh và sắp sửa lấy cô Linh làm vợ. Nhƣng điều đó không ngăn cản chú gửi tin nhắn cho cô Linh mỗi ngày. Chú gửi tin nhắn bằng chiếc điện thoại di động be bé, và một trong những lư do khiến tôi ngày nào cũng mong chú đến chơi là để đƣợc nghịch chiếc điện thoại của chú. Nói cho công bằng, không chỉ tôi mong gặp chú mà chú cũng mong gặp tôi. Chỉ v́ tôi hay hỏi chú về cô Linh. Tôi hỏi mƣời câu, chú chỉ trả lời suôn sẻ đƣợc năm câu. Năm câu c̣n lại, chú không trả lời đƣợc, chú chỉ cƣời khà khà. Nhƣng trông chú có vẻ thích thế. Một lần, tôi đọc thấy chú nhắn cho cô Linh: “Chiều nay chúng ta đi dạo một chút chăng? Buồn ơi là sầu!” Tôi thấy tin nhắn đó hay hay (tại sao hay hay th́ tôi cũng không rơ), liền vội vàng chạy qua nhà con Tí sún: - Mày có điện thoại di động không? Con Tí sún bảo “không”. Tôi chạy qua nhà con Tủn: - Mày có điện thoại di động không? - Ḿnh không có nhƣng mẹ ḿnh có. Tôi mừng rơn: chienthangdl@yahoo.com 30 - Lát nữa mày mƣợn mẹ mày chiếc điện thoại đi. Ăn trƣa xong, tao sẽ nhắn tin cho mày. Con Tủn khoái lắm. Xƣa nay chƣa có ai nhắn tin cho nó bao giờ. Hôm đó, trƣớc khi làm cái chuyện chán ngắt là ngủ trƣa, tôi kịp mƣợn điện thoại của chú Nhiên gửi mẩu tin đó vào điện thoại của con Tủn (đúng ra là của mẹ con Tủn). Chiều, tôi học bài qua quít rồi lén ba mẹ vù ra cổng, đứng ngó qua nhà nó. Tôi đứng vẩn vơ một hồi, thấy con Tủn trong nhà đi ra. Nó cũng ngó qua nhà tôi. H́ h́, sau đó không nói th́ ai cũng biết là tôi và con Tủn đă hớn hở đi dạo một chút với nhau. Chẳng đi đâu xa. Chỉ là loanh quanh sau hè nhà hàng xóm rồi ra đứng cạnh ao rau muống bên hông nhà thằng Hải c̣ nh́n châu chấu nhảy tới nhảy lui, chốc chốc lại lấy tay vỗ vào đùi bem bép v́ bị muỗi chích. Nhƣng nhƣ vậy cũng đă thích thú lắm. Y nhƣ ngƣời lớn. Một chuyện hẹn ḥ. Mấy hôm sau, tôi lại nhắn cho con Tủn một tin nhắn mới. Cũng cóp từ mẩu tin chú Nhiên gửi cô Linh: “Chiều nay chúng ta lai rai một chút chăng? Buồn ơi là sầu!” Và chiều đó hai đứa tôi đă lai rai một chút ở quán bà Hai Đọt. Tôi ăn cắp tiền của mẹ tôi để đăi con Tủn ăn chè đậu đỏ bánh lọt. Tôi mất tiền v́ con Tủn nhƣng tôi không tiếc. Đời thế mới vui. Nhƣng đời chỉ vui đƣợc có hai lần. Tới lần thứ ba th́ tôi gặp nạn. Mẩu tin mới nhất của chú Nhiên đă hại tôi. Tôi háo hức nhắn cho con Tủn: “Chiều nay chúng ta lên giƣờng một chút chăng? Buồn ơi là sầu!” Dĩ nhiên một chú bé tám tuổi th́ không thể hiểu nội dung thực sự của mẩu tin quái ác đó. Chiều, tôi lại ra đứng trƣớc cổng ngó mông qua nhà con Tủn thấp thỏm chờ đợi theo thói quen. Một lát, trong nhà nó có ngƣời đi ra. Lần này không phải con Tủn, mà là mẹ nó. Bà đi xăm xăm sang nhà tôi. Kết quả: chiều đó chỉ có ḿnh tôi lên giƣờng. Tôi leo lên giƣờng nằm sấp xuống cho ba tôi đét roi vào mông. chienthangdl@yahoo.com 31 Chỉ v́ cái tội mà thực ra tôi không hề mắc phải: Mới nứt mắt đă bày đặt lăng nhăng. Buồn ơi là sầu! KHI NGƢỜI TA LỚN Bạn đọc thân mến của tôi, khi các bạn đọc tới ḍng chữ này th́ thú thật tôi vẫn c̣n nuôi trong ḷng một bí mật. Chắc các bạn cũng thấy cuốn sách mà tôi đang viết và các bạn đang đọc không hề giống bất cứ cuốn sách nào tôi đă từng viết và các bạn đă từng đọc trƣớc đây. Tôi đă định giữ kín bí mật này, kể cả khi cuốn sách đă kết thúc và nhà xuất bản đă in ra. Nhƣng v́ các bạn đă kiên nhẫn đọc tới đây, đă nộp cho cuốn sách một khoảng thời gian nhƣ ngƣời ta nộp tiền cho Cục thuế th́ tôi thấy các bạn không có lư do ǵ không đƣợc hƣởng quyền đƣợc thông tin về tác phẩm mà các bạn đă bỏ tiền ra mua và bỏ th́ giờ ra đọc. Sẵn đây, tôi tiết lộ luôn: thực ra cái tôi đang viết không phải là một cuốn tiểu thuyết. Thực tế đây là một bản tham luận mà tôi định sẽ tŕnh bày trong cuộc hội thảo Trẻ em nhƣ một thế giới do Ủy ban UNESCO tại Việt Nam phối hợp với Bộ giáo dục tổ chức, với sự góp mặt của các nhà nghiên cứu giáo dục, các chuyên gia tƣ vấn tâm lư, các nhà báo phụ trách mảng học đƣờng và giáo dục gia đ́nh, cuối cùng là các nhà văn viết cho trẻ em. Tất nhiên đây là bản tham luận sẽ không bao giờ đƣợc đọc trên diễn đàn, thậm chí không đƣợc gửi tới cuộc hội thảo theo đúng kế hoạch trƣớc đó. Lư do tại sao th́ tôi sẽ nói sau. Mà thôi, tôi nói ngay đây. Có nhiều lư do. Mỗi lư do mang một h́nh hài cụ thể. Lư do đầu tiên mang h́nh hài của thằng Hải c̣. Gọi thằng Hải c̣ là gọi theo thói quen, gọi theo cách tôi vẫn gọi nó vào cái thời chúng tôi tám tuổi. Bây giờ, đúng ra tôi phải gọi Hải c̣ là ông Hải c̣. Nhƣ vậy cho nó lịch sự. V́ Hải c̣ bây giờ đă nhiều tuổi lắm rồi, đại khái bằng cái mức 8 tuổi nhân cho 6, tức là khoảng trên dƣới 50, nếu chúng ta vẫn quyết tin theo bản cửu chƣơng. chienthangdl@yahoo.com 32 Hải c̣ đột ngột đến thăm tôi vào một chiều mƣa gió, nhƣng cuộc gặp gỡ không đƣợc lăng mạn nhƣ trong nhạc Tô Vũ. Hải c̣ kéo ghế thả ngƣời rơi đánh phịch, hỏi độp ngay: - Nghe nói cậu đang viết một bài ǵ đó về tụi ḿnh hồi c̣n bé phải không? - Ủa, sao cậu biết? - Tôi dựng mắt lên. - Cậu không cần biết tại sao tôi biết. Cậu chỉ cần trả lời là có chuyện đó không. Giọng Hải c̣ rất giống giọng của một quan ṭa, mặc dù tôi biết nó đang là giám đốc một công ty không liên quan ǵ đến pháp luật. - Ờ, ờ... có. - Tôi dè dặt đáp. - Có thật à? Hải c̣ chồm ngƣời tới trƣớc và reo lên, cứ nhƣ thể nó vừa bắt quả tang tôi đang làm chuyện ǵ phạm pháp. Tôi liếm môi: - Đó chỉ là một bản tham luận... Hải c̣ cắt ngang: - Nó là bản tham luận hay không phải bản tham luận, điều đó không quan trọng. Tôi chỉ quan tâm cậu viết cái quái ǵ trong đó... Hải c̣ rặt một giọng gây hấn. Tôi nh́n chăm chăm vào mặt nó, cảm giác nó đă biết tôi viết những ǵ về nó. - Th́ những chuyện vụn vặt của tụi ḿnh hồi nhỏ... Tôi lấy giọng êm ái, cố nhấn mạnh từ “vụn vặt” để trấn an thằng bạn cũ. Bằng ánh mắt cảnh giác, Hải c̣ nh́n tôi một lúc, rồi nó đột ngột ch́a tay ra: - Cậu đƣa tôi xem thử nào. chienthangdl@yahoo.com 33 Thoạt đầu tôi đă định từ chối nhƣng rồi nhận thấy làm thế càng khiến Hải c̣ nghi ngờ và cuối cùng tôi cũng không thoát đƣợc nó, bèn rút ngăn kéo lấy xấp bản thảo thảy lên bàn: - Cậu đọc đi! Chẳng có ǵ nghiêm trọng cả. Tôi tặc lƣỡi nói thêm, cố t́nh xoáy vào khía cạnh t́nh cảm: - Chỉ là những kỷ niệm đẹp đẽ của tuổi thơ. Hải c̣ không bị những mỹ từ của tôi đánh lừa. Nó thận trọng lật từng trang bản thảo và nh́n cái cách nó săm soi từng con chữ, tôi có cảm giác không phải nó đọc mà nó đang sục sạo ḍ t́m. Thỉnh thoảng nó lại giật nảy trên chỗ ngồi: - Chà chà, đánh lộn đánh lạo! Không ổn rồi! - Úi chà! Không thể nhƣ thế đƣợc! Giám đốc một công ty lớn không thể dạy con theo kiểu bá láp nhƣ thế này đƣợc. Tôi lo lắng: - Kiểu ǵ? Hải c̣ đập tay lên bàn đánh chát: - “Mày giữ ǵn tập vở sạch sẽ nhƣ thế này mày không sợ thầy cô bảo ba mẹ mày không biết dạy con hả thằng kia?”. Hừ, một giám đốc th́ không đời nào quát con nhƣ thế! Đây nữa! - Hải c̣ gí mạnh ngón tay vô trang giấy nhƣ đang cố đè bẹp một con ruồi - “Đến giờ cơm là ngồi vô ăn, chỉ có kẻ không đƣợc giáo dục đến nơi đến chốn mới làm nhƣ vậy!”... Nó giơ hai tay lên trời: - Ối trời ơi! Cậu muốn giết tôi hả, Mùi? Hải c̣ bỏ chữ “cu” trƣớc tên tôi nhƣng hắn vẫn quát tôi nhƣ quát một thằng cu. - Đây chỉ là chuyện hồi nhỏ. Hồi tụi ḿnh mới tám tuổi. - Tôi phân trần bằng cả giọng nói lẫn vẻ mặt. chienthangdl@yahoo.com 34 - Tám tuổi cũng thế. - Mặt Hải c̣ đỏ gay - Giám đốc một công ty lớn th́ không thể ăn nói nhƣ thế hồi tám tuổi. Các đối tác sẽ nghĩ ǵ về tôi nếu biết hồi bé tôi là một đứa hƣ hỏng. - Ḿnh không nghĩ nhƣ vậy là hƣ hỏng. - Đó là ư nghĩ của cậu... - Nhƣng ḿnh có bịa đâu. Ḿnh ghi lại những ǵ cậu đă nói hồi tám tuổi. Hồi đó... - Hồi đó là hồi đó. Bây giờ là bây giờ. Tám tuổi th́ con ngƣời ta làm bao nhiêu là chuyện ngốc nghếch. Bây giờ cậu lôi ra bêu riếu để làm ǵ. Tôi không thể nào tiêu hóa nổi lập luận của Hải c̣. Nhƣng tôi biết tôi không thuyết phục nó đƣợc. Thằng Hải c̣ hồn nhiên phóng khoáng bao nhiêu th́ ông giám đốc Hải c̣ tính toán và cố chấp bấy nhiêu. Thằng Hải c̣ sẵn sàng làm những ǵ nó muốn, trong khi ông Hải c̣ chỉ muốn làm những ǵ ngƣời khác muốn. Có lẽ đó lại là một điểm khác biệt nữa giữa trẻ con và ngƣời lớn. Điều đó cho thấy nếu cần tẻ nhạt th́ đời sống ngƣời lớn c̣n tẻ nhạt gấp trăm lần so với trẻ con. Cuối cùng, tôi thở dài: - Thế cậu muốn sao? - Cậu phải gạch bỏ hết những chi tiết dở hơi đó. - Hải c̣ đáp giọng dứt khoát. - Không đƣợc! Thế th́ c̣n ǵ bản tham luận của ḿnh. - Đó là chuyện của cậu. - Hải c̣ lạnh lùng, có vẻ quyết dồn tôi vào chân tƣờng. Tôi uống một hớp nƣớc để dằn cơn giận. - Thế này vậy. - Tôi đặt vội chiếc ly xuống bàn để không phải xáng nó vào tƣờng - Ḿnh sẽ không gạch bỏ hay tẩy xóa ǵ hết. Nhƣng ḿnh sẽ đổi tên nhân vật. oOo Con Tủn đến, ngồi đúng vào chiếc ghế Hải c̣ ngồi hôm qua. Tôi khỏi cần giải thích, các bạn cũng đă biết lư do thứ hai mang h́nh hài con Tủn. chienthangdl@yahoo.com 35 Con Tủn ngồi đúng vào chiếc ghế Hải c̣ đă ngồi và hỏi đúng cái câu Hải c̣ đă hỏi: - Nghe nói anh đang viết một bài ǵ đó về tụi ḿnh hồi c̣n bé phải không? Chỉ có phản ứng của tôi là khác. Tôi gật đầu nhƣ máy: - Đúng vậy. Và anh biết là không nên lôi chuyện ngốc nghếch hồi bé ra bêu riếu. Hiệu trƣởng một ngôi trƣờng lớn nhƣ em không thể nhận một tin nhắn kiểu nhƣ “Chiều nay chúng ta lên giƣờng một chút chăng?” hồi tám tuổi. Học sinh và phụ huynh học sinh sẽ nghĩ sao về em, đúng không? Con Tủn cũng gật đầu nhƣ máy, giống hệt tôi: - Đúng, đúng! Tôi tiếp tục phục thiện: - V́ vậy mà anh quyết định sẽ đổi tên nhân vật. Cái cô bé nhận mẩu tin quá sức hƣ hỏng đó không phải là cô Tủn mà sẽ là cô Hồng Hạnh hay cô Anh Đào nào đó. Cuộc gặp gỡ giữa tôi và con Tủn hôm đó ngọt ngào nhƣ ƣớp đƣờng. Nó không đ̣i đọc bản thảo. Cũng không giở giọng quan ṭa. Mà có là quan ṭa thật th́ chắc nó cũng hết sức dịu dàng hoan hỉ khi chƣa hỏi câu nào bị cáo đă khai nhận tuốt tuồn tuột và thành khẩn hứa hẹn sẽ sửa chữa mọi lỗi lầm. TÔI LÀ THẰNG CU MÙI Con Tủn hồi bé khác xa con Tủn bây giờ. Nghĩa là đáng yêu hơn nhiều, cho dù nó không hề yêu tôi. Sau vụ tin nhắn, tôi ngoắt nó ra ngoài hè, chửi té tát: - Mày đƣa cho mẹ mày đọc mẩu tin đó chi vậy? - Tại ḿnh không hiểu bạn muốn rủ ḿnh làm ǵ. - Bây giờ mày hiểu chƣa? chienthangdl@yahoo.com 36 - Chƣa hiểu. - Chƣa hiểu th́ đừng bao giờ hiểu. Tôi nói vậy v́ tôi đă hiểu rồi. Chính chú Nhiên đă giải thích cho tôi. Chú vừa giải thích vừa cƣời khà khà trong khi mặt tôi méo đi từng phút một. Kể từ hôm tôi lỡ lầm một chút đó, đời tôi mất đi bao nhiêu thứ một chút khác. Ba tôi cấm tôi không đƣợc nghịch chiếc điện thoại của chú Nhiên nữa. Không đƣợc gửi tin nhắn rủ con Tủn đi dạo một chút, lai rai một chút, đời tôi trở nên buồn quá nhiều chút. Ngày tháng trở lại là những ngày tháng cũ. Lẽo đẽo trong hành lang hiu quạnh của cuộc sống, tôi lại đi từ trƣờng về nhà, từ pḥng ngủ đến pḥng tắm, từ bàn ăn đến bàn học với một nhịp điệu không đổi, y nhƣ trái đất vẫn buồn tẻ quay quanh mặt trời. Nếu tôi là trái đất, đôi khi tôi lẩn thẩn nghĩ, tôi sẽ không cam chịu sống một cuộc sống máy móc và đơn điệu nhƣ thế. Tôi sẽ không thèm quay nữa, hoặc là tôi sẽ t́m cách quay theo hƣớng khác. Mặc cho mọi thứ ra sao th́ ra. Nhƣng tôi không phải là trái đất. Tôi là thằng cu Mùi. Thằng cu Mùi không lái đƣợc trái đất theo ư ḿnh nhƣng nó có thể bắt cuộc sống của nó đi theo cái cách mà nó chợt nghĩ ra. Khi khát nƣớc, tôi không thèm rót nƣớc vô ly nữa. Tôi rót nƣớc vô chai xá xị. Những chai xá xị uống xong, mẹ tôi chất hàng đống trên đầu tủ, chờ bán cho các gánh ve chai. Tôi uống nƣớc trong chai, thấy thú vị làm sao. chienthangdl@yahoo.com 37 Hải c̣ qua nhà tôi chơi, thấy vậy ba chân bốn cẳng chạy về nhà nằng nặc đ̣i mẹ nó mua xá xị cho nó. Xƣa nay nhà Hải c̣ không bao giờ uống các loại nƣớc ngọt đóng chai. Mẹ nó bảo các loại nƣớc ngọt toàn chất hóa học, có họa là điên mới nốc ba thứ độc hại đó vào ngƣời. Nhƣng thằng Hải c̣ bù lu bù loa ghê quá, bà đành ra chợ tha về cho nó một chai. Hôm sau, Hải c̣ cầm chai nƣớc chạy qua nhà tôi, mặt hiu hiu tự đắc: - Mày xem! Hôm qua đến giờ tao uống nƣớc bằng cái chai này nè. Tôi tủm tỉm: - Mày thấy thế nào? - Ờ, nƣớc trong chai ngọt và mát hơn nƣớc trong ly mày ạ. Lạ ghê! Tôi c̣n bày cho Hải c̣ nhiều chuyện lạ khác nữa. Hết uống, tôi chuyển sang ăn. Tôi không thèm bới cơm vô chén nhƣ trƣớc nay. Tới bữa ăn, trƣớc ánh mắt sửng sốt của ba mẹ tôi, tôi đổ cơm và thức ăn vào chiếc thau nhôm, trộn lên nhƣ một món thập cẩm. Rồi bƣng cái thau ra ngoài hè, tôi ngồi xổm nh́n ra đƣờng vừa lấy muỗng xúc cơm tọng vô miệng, cảm thấy cuộc sống vô cùng tƣơi đẹp. Trông tôi ăn cơm trong thau rất giống con heo nhà tôi ăn cơm trong máng, nhƣng Hải c̣ vẫn tấm tắc: - Hay quá! Kiểu mới à? - Ừ, kiểu mới! Thích lắm! Hôm sau, Hải c̣ lại háo hức đi t́m tôi, chỉ để khoe: - Tao vừa ăn cơm trong thau. chienthangdl@yahoo.com 38 Lần này không đợi tôi ḍ hỏi, Hải c̣ hớn hở nói luôn: - Ăn cơm trong thau ngon tuyệt mày ạ. Ngon hơn ăn bằng chén nhiều. Lạ ghê hén mày? Hải c̣ lại “lạ ghê”. Tôi cũng thấy lạ, mặc dù tôi lƣờng trƣớc đƣợc điều đó. Bây giờ, tức là lúc ngồi viết lại câu chuyện này, dĩ nhiên tôi thừa biết hồi đó chính yếu tố tâm lư đă tác động đến khẩu vị của bọn tôi. Sự thay đổi của hoàn cảnh đă dẫn đến sự thay đổi của cảm xúc. Tại sao những lời tỏ t́nh thốt ra ở cạnh bờ sông hay ngoài đồng cỏ dễ thành công hơn khi cũng những lời đó thốt ra giữa quảng trƣờng hay nơi chợ búa? Tại sao những đôi vợ chồng thích đi du lịch đến những nơi xa lạ để t́m lại cảm giác của những ngày đầu, điều mà họ không thể t́m thấy khi quanh quẩn trong căn nhà quen thuộc? Tất cả đều có lư do của nó. Con ngƣời ta bao giờ cũng cần đến một hoàn cảnh mới để trƣớc tiên làm mới lại chính cảm xúc của ḿnh, rồi sau đó nếu tiện th́ tiếp tục làm mới những thứ khác. Do vậy, ngƣời lớn khi có điều kiện họ lập tức thay đổi hoàn cảnh, đôi khi bằng cách hết sức cực đoan nhƣ thay một ngƣời vợ này (hay một ngƣời chồng này) bằng một ngƣời vợ khác (hay một ngƣời chồng khác). Tóm lại, ngƣời lớn thƣờng cho phép ḿnh làm tất cả những ǵ ḿnh thích, kể cả những ư thích rất là vớ vẩn và cấm trẻ con làm tất cả những ǵ họ không thích, và sự cấm cản của họ nhiều khi cũng vớ vẩn nốt. Tôi và Hải c̣ thay đổi thói quen ăn uống th́ đâu có ảnh hƣởng ǵ đến ḥa b́nh thế giới. Không phải v́ bọn tôi không thích uống nƣớc trong ly mà hết ông tổng thống này đến bà thủ tƣớng nọ bị ám sát. Cũng nhƣ thế, ngƣời Israel và ngƣời Palestine nă pháo vào nhau chắc chắn không bắt nguồn từ việc bọn tôi thay chén bằng thau. chienthangdl@yahoo.com 39 Nhƣng dƣới mắt các ông bố bà mẹ, việc một đứa con bỗng nhiên thích ăn uống theo kiểu trái khoáy là cái ǵ đó hết sức nghiêm trọng, có thể không liên quan đến chiến tranh nhƣng rất có khả năng dính dáng đến sự điên rồ. - Con có điên không hả con? - Mẹ tôi hỏi, cái cách bà nh́n tôi nhƣ thể tôi vừa khoác vào bộ đồ trắng toát của bệnh viện. Tôi hiểu mẹ tôi, khi nh́n vẻ lo âu ánh lên trong đáy mắt bà. Nhƣng tôi cũng rất buồn là bà không hiểu tôi nhƣ tôi đang hiểu bà. - Không đâu, mẹ à. - Tôi ủ rũ đáp. - Tại sao con lại làm thế? Tất cả mọi ngƣời đều uống nƣớc trong ly, sao con lại thích uống nƣớc trong chai? Chính v́ tất cả mọi ngƣời đều uống nƣớc trong ly nên tôi mới thích uống nƣớc trong chai. Lư do hết sức đơn giản nhƣng tôi chỉ dám nghĩ trong đầu. Tôi không thể nói điều đó ra miệng, e rằng sẽ làm cho mẹ tôi thêm hoảng. Nếu nhƣ bây giờ mẹ tôi c̣n đủ minh mẫn để nhớ lại câu chuyện hồi đó và lặp lại câu hỏi trên kia, tôi sẽ sẵn sàng giải thích cho bà hiểu rằng bọn trẻ con trên thế giới vẫn thích làm nhƣ vậy và tất cả những đứa đó chẳng có đứa nào bị điên hết. Ba tôi hừ mũi: - Ly dùng để uống nƣớc, chai dùng để chứa nƣớc, chén là để ăn cơm, thau là để đựng rau, đựng thịt cá, mày có biết không hả thằng kia? Thằng kia tức là thằng cu Mùi. Khi ba tôi chuyển sang gọi tôi là thằng kia, tức là ông đă giận lắm. - Dạ biết. - Biết sao mày c̣n trở chứng nhƣ vậy? chienthangdl@yahoo.com 40 Tôi không thể giải thích cho ba tôi, cũng nhƣ trƣớc đó tôi đă không thể giải thích cho mẹ tôi. Sau này, khi đă là một ông bố hẳn hoi th́ tôi phát hiện ra trẻ con trở chứng là thứ đầy rẫy trên trái đất này. Rất nhiều đứa trẻ không đi đứng b́nh thƣờng nhƣ thiên hạ mà cứ thích nhảy chân sáo ngoài đƣờng. Thậm chí nhiều đứa thích đi bằng mũi chân trên gờ tƣờng cheo leo hơn là sải bƣớc vững vàng trên mặt đất. Nhiều đứa trẻ khác đội nón cứ thích quay ngƣợc lƣỡi trai ra đằng sau. Nhiều đứa trẻ khác nữa thích dùng bút để đọ gƣơm và xé giấy tập để xếp tàu thuyền hơn là dùng thứ này để viết lên thứ kia. Nếu có thời gian t́m hiểu hẳn tôi sẽ t́m thấy những chú bé thích rót nƣớc vô chai và xới cơm vô thau. Chắc chắn thế. Thật là sáng tạo, những đứa trẻ đó. Chúng làm vậy chẳng qua chỉ để cho đời bớt nhạt. Lư do mới lành mạnh làm sao! Nhƣng ngƣời lớn lại coi là ngổ ngáo, ngƣợc đời và không giống ai những điều mà bọn trẻ chỉ đơn giản coi là thú vị. Ngƣời lớn sẽ nói, hết sức nghiêm khắc: - Này con, khi nào phải rƣợt đuổi ai hoặc bị ai rƣợt đuổi, con ngƣời mới phải chạy, khi nào cần vƣợt qua một chƣớng ngại vật nhƣ vũng nƣớc hay mô đất, con ngƣời mới phải nhảy. C̣n lúc khác, những ngƣời đứng đắn đều đi đứng khoan thai. Chẳng đứa trẻ ngoan nào lại nhảy nhƣ cóc hoặc đi trên gờ tƣờng nhƣ khỉ thế kia! Ngƣời lớn tiếp tục bảo ban: chienthangdl@yahoo.com 41 - Ngƣời ta tạo ra cái lƣỡi trai là để che nắng cho gƣơng mặt, chỉ có những kẻ ngốc nghếch mới quay ngƣợc cái nón lại nhƣ thế! Tới lần thứ ba th́ ngƣời lớn răn đe: - Tao sắm tập bút cho mày đánh nhau và xé làm đồ chơi hả thằng kia? Tất cả những ǵ ngƣời lớn dạy dỗ đều đúng về mặt lư thuyết, bọn trẻ đều thấy vậy. Nhƣng bọn chúng vẫn có một sự thôi thúc vô h́nh làm cho khác đi trong thực tế. Chẳng qua so với ngƣời lớn, trẻ con sống trong một bầu khí quyển khác và dƣới một thứ ánh sáng khác. Ở đó, bọn trẻ tiếp cận thế giới theo cách của chúng, nghĩa là chúng không nh́n mọi thứ chung quanh dƣới khía cạnh sử dụng. Đó là điểm khác biệt căn bản giữa trẻ con và ngƣời lớn. Với ngƣời lớn, ư nghĩa và giá trị của mọi thứ trên đời đều thu gọn vào hai chữ chức năng. Bạn lật bất cứ một cuốn từ điển nào của ngƣời lớn mà coi. Ngƣời ta định nghĩa thế giới này bằng chức năng, và chỉ bằng chức năng. Áo để mặc, ghế để ngồi, răng để nhai và lƣỡi để nếm. Cho nên không thể trách đƣợc nếu ba tôi quả quyết ly mới là thứ dùng để uống nƣớc, c̣n chai chỉ dùng để đựng nƣớc, nếu mọi ông bố bà mẹ khác đều nhanh chóng đồng ư với nhau rằng nón lƣỡi trai dùng để che nắng, bút để viết và tập vở tất nhiên dùng để ghi chép. Trẻ con không quan tâm đến chức năng. Đơn giản v́ trẻ con có kho báu vô giá: óc tƣởng tƣợng. Chiếc gối với ngƣời lớn là thứ để gối đầu nhƣng với con Tí sún nghèo rớt mùng tơi th́ đó là con búp bê hay khóc nhè mà nó phải ru mỗi ngày. Với tôi và Hải c̣, áo không chỉ dùng để mặc mà c̣n là thứ để nắm lấy khi tụi tôi cần tŕ níu để vật nhau xuống đất. Nếu áo mà chỉ dùng để mặc th́ chán chết. Mà thực ra nếu trời không quá lạnh th́ trẻ con cũng chẳng cần mặc áo. Với mẹ thằng Hải c̣, hiển nhiên cây chổi dùng để quét nhà. Nhƣng nếu thấy Hải c̣ đứng tần ngần trƣớc cây chổi, tôi đoán là nó đang nghĩ xem nên làm ǵ với cây chổi, nên ném vào cửa kiếng nhà hàng xóm để xem điều ǵ sẽ xảy ra sau đó hay nên cƣỡi lên cây chổi rồi đọc thần chú chienthangdl@yahoo.com 42 để biết ḿnh có bay đƣợc nhƣ các phù thủy trong truyện hay không. (Chuyện thần tiên là do ngƣời lớn viết ra, nhƣng thƣờng th́ họ quên khuấy đi rằng họ viết ra chuyện thần tiên để trẻ con sống trong thế giới đó cho đến chừng nào trẻ con cũng trở thành ngƣời lớn nhƣ họ). Những ngày ngồi cặm cụi gơ những con chữ này tôi c̣n nghiệm ra rằng những đứa trẻ thích trở chứng là những đứa trẻ muốn thể hiện cái tôi, tất nhiên thể hiện theo kiểu trẻ con. Quay ngƣợc cái nón lƣỡi trai ra phía sau, đứa trẻ muốn khẳng định rằng ta khác với phần c̣n lại của thế giới, thực ra cũng khó mà khác đƣợc v́ trên thế giới bao la này có rất nhiều đứa trẻ đội nón kiểu oái oăm nhƣ vậy, nhƣng ít ra cũng khác với thằng bạn đi bên cạnh. Tất nhiên không phải đứa trẻ nào cũng thế. Cũng có những đứa trẻ thích giống nhau, bên cạnh những đứa trẻ thích khác nhau. Ngƣời lớn dĩ nhiên vỗ tay hoan nghênh đám trẻ thứ nhất. V́ giống lẫn nhau, đó là thứ nguyên tắc mà ngƣời lớn sùng bái. Giống nhau tức là không cá biệt, không phá phách, không nổi loạn. Là nề nếp, quan trọng hơn nữa là an toàn. Nếu thật giống đám đông, giống đến mức lẫn lộn giữa ngƣời này với ngƣời khác, thậm chí tƣ tƣởng ai nấy đều trùng khít với nhau th́ càng tuyệt đối an toàn. Nghĩ khác, nói khác và làm khác đám đông, dù là nghĩ đúng, nói đúng và làm đúng vẫn là sự lựa chọn tiềm ẩn nhiều nguy cơ, trong nhiều trƣờng hợp đó là con đƣờng dẫn đến giàn thiêu mà Bruno là một ví dụ bi thƣơng trong lịch sử nhân loại. (Khi mọi ngƣời đều tin rằng mặt trời quay quanh trái đất th́ kẻ khăng khăng cho rằng trái đất quay quanh mặt trời chỉ có cách duy nhất là dùng cái chết để bảo vệ cho chân lư - điều đó là không thể khác). Rất may là chúng tôi - tôi, Hải c̣, con Tủn và con Tí sún - không ai trở thành Bruno vào năm tám tuổi. Chúng tôi chỉ làm ba mẹ phiền ḷng chứ không đụng chạm đến những trật tự và những quyền lực bất khả xâm phạm. Tôi và Hải c̣ không lên giàn thiêu. Nhƣng hai đứa tôi buộc phải thừa nhận rằng cái ly và cái chai (cũng nhƣ cái chén và cái thau) hoàn toàn khác nhau về công dụng và để bảo đảm cuộc sống vẫn diễn ra đúng theo khuôn phép chienthangdl@yahoo.com 43 và nhất là đúng ư ba mẹ, chúng tôi đành phải đồng ư rằng chức năng của những đứa trẻ ngoan là phải sử dụng đồ vật theo đúng chức năng mà ngƣời lớn đă quy định. Sầu ơi là buồn! TÔI NGOAN TRONG BAO LÂU Thế ngƣời lớn muốn ǵ ở trẻ con? Hay cụ thể hơn, ba mẹ tôi muốn ǵ ở tôi? Tôi tự hỏi, sau những thất bại nặng nề trong nỗ lực chinh phục những đổi thay. Tôi nghĩ, để làm hai ḷng ngƣờ lớn đâu có ǵ khó. Điều quan trọng là tôi có muốn làm hay không. Ba mẹ tôi muốn tôi ngày nào cũng thuộc bài trƣớc tám giờ tối ƣ? Ngay trƣa hôm đó, tôi thức dậy lúc ba tôi c̣n ngáy kḥ kḥ và lập tức ngồi vào bàn học, không cần đợi mẹ tôi nhắc nhở hay thúc giục nhƣ mọi lần. “Ở làng quê, ngƣời dân thƣờng sống bằng nghề trồng trọt, chăn nuôi, chài lƣới và các nghề thủ công, xung quanh nhà thƣờng có vƣờn cây, chuồng trại, đƣờng làng nhỏ, ít ngƣời và sẽ cộ qua lại. Ở đô thị, ngƣời dân thƣờng đi làm trong các công sở, cửa hàng, nhà máy, nhà ở tập trung san sát, đƣờng phố có nhiều ngƣời và xe cộ đi lại”. Những đoạn văn nhƣ thế thực ra không có ǵ đặc biệt, thậm chí chỉ là sự lặp lại những điều tôi đă mắt thấy tai nghe. Nhƣng ngay cả những đoạn văn đơn giản nhất nếu cứ vào tai này lại ra tai kia nhanh nhƣ chớp th́ nó vẫn không đọng lại trong đầu bạn đƣợc. chienthangdl@yahoo.com 44 Tôi vốn dĩ là thằng bé không giỏi tập trung. Bao giờ ngồi học, tâm trí tôi cũng bị lăng đi bởi một chuyện ǵ đó, bất cứ là chuyện ǵ. Tôi nhớ lúc tôi học bảng chữ cái. Thật là khốn khổ, khốn nạn! Cô giáo dạy tôi: - O tṛn nhƣ quả trứng gà Ô th́ đội mũ, ơ là thêm râu. Lúc nghe những câu vần vèo đó, tôi không t́m cách phân biệt các mẫu tự mà cứ liên tƣởng đến cái mũ của chú Nhiên, một cái mũ nhọn màu xanh sẫm bằng vải nỉ dày có chóp nhọn. Loại mũ đó bây giờ không c̣n ai đội, cũng chẳng ai buồn sản xuất nữa nhƣng hồi đó nó là một kỳ quan đối với bọn nhóc mũi tḥ ḷ nhƣ tôi. Tôi rất thèm đƣợc đội lên đầu chiếc mũ của chú Nhiên, đội một tẹo thôi rồi trả lại cũng đă vô cùng sung sƣớng. Tất nhiên chú Nhiên thấy chuyện đó chẳng có ǵ nghiêm trọng: tôi đội chiếc nón bảo bối đó trƣớc tia nh́n chằm chằm của chú, nếu muốn nghịch phá tôi cũng chẳng có cơ hội. Rồi tôi nghĩ đến ông ngoại con Tí sún. Tôi nghĩ đến cḥm râu của ông. Cḥm râu của ông chẳng có chút ǵ giống giấu ơ. Nó dài và thẳng, và rậm rạp, mỗi khi ăn phở ông phải dành riêng một tay để vén râu cho khỏi ƣớt. Tôi nghĩ ngợi lung tung, liên tƣởng đủ thứ và khi cô giáo chỉ tay vào chữ ơ và hỏi tôi đây là chữ ǵ th́ tôi cà lăm: - Thƣa cô đây là chữ... chữ... Tôi biết cái chữ cô giáo hỏi là chữ ô hoặc chữ ơ, nhƣng nó đích thực là ô hay ơ th́ tôi không quả quyết đƣợc. Trong đầu tôi lởn vởn h́nh ảnh chú Nhiên và ông ngoại con Tí sún nhƣng ngƣời nào là ô ngƣời nào là ơ th́ tôi quên béng. chienthangdl@yahoo.com 45 Thấy tôi lúng búng hàng buổi, cô giáo thƣơng t́nh: - O tṛn nhƣ quả trứng gà Ô th́ đội mũ, c̣n chữ ǵ là có râu? Tôi mừng quưnh: - Thƣa cô chữ ơ ạ. Một nhà thông thái nào đó đă dùng từ mặt để chỉ con chữ. Mặt chữ - một cách nói tuyệt vời. Chuyện đầu tiên của học tṛ vỡ ḷng là làm quen với mặt chữ, sau đó phải nhớ mặt chữ. Giống nhƣ làm quen với ngƣời nào đó và nhớ mặt họ. Hai mƣơi bốn chữ cái là hai mƣơi bốn gƣơng mặt mà bất cứ đứa trẻ nào cũng buộc phải làm quen trƣớc khi ư thức rằng đây là những gƣơng mặt sẽ đi theo ḿnh suốt đời. Đó không phải là một đ̣i hỏi phức tạp nhƣng với đầu óc vẩn vơ nhƣ tôi th́ làm thế nào phân biệt đƣợc và gọi đúng tên từng ngƣời trong hai mƣơi bốn mặt ngƣời mới quen đó lại là một điều quá sức. Bao giờ cũng vậy, tôi nh́n các con chữ một hồi th́ con chữ không c̣n là con chữ nữa mà thay vào đó vô số h́nh ảnh không biết từ đâu hiện ra lấp đầy tâm trí tôi. Nhiều năm về sau, tôi t́nh cờ đọc đƣợc bài thơ Những nguyên âm của Rimbaud mới biết ông cũng từng bị óc tƣởng tƣợng của ḿnh cầm tù: A đen, E trắng, I đỏ, O xanh - những nguyên âm. ................ chienthangdl@yahoo.com 46 Rimbaud không chỉ nh́n ra màu sắc của các nguyên âm. Ông c̣n nh́n thấy ở chữ A chiếc yếm đen của bầy ruồi, chữ E là những đỉnh núi nhọn phủ đầy tuyết, và những cánh đồng cỏ rải rác gia súc đứng gặm cỏ b́nh yên trong chữ U. Nhƣng tuyệt nhất là ông c̣n nghe đƣợc âm thanh của các con chữ: tiếng kèn đồng với những nốt cao vút trong chữ O hay tiếng cƣời bật ra từ cơn phẫn nộ hay trong cơn say nơi chữ I... Ngay vào lúc tôi chƣa đọc nhiều Rimbaud, chỉ làm quen với mỗi bài thơ Những nguyên âm thôi, ông lập tức đă là thi sĩ lớn nhất và gần gũi nhất trong mắt tôi. Tôi tin rằng khi viết bài thơ này, tâm tính ông chắc vẫn c̣n bồng bột trẻ con, hay nghĩ ngợi lung tung và v́ cái tật này tôi đoán hồi bé ông cũng nghịch phá và bị nhiều điểm kém trong tập không thua ǵ tôi. Ôi, tôi lại lạc đề mất rồi. Thực ra tất cả những lời con cà con kê năy giờ chỉ đơn giản muốn nói rằng hồi tám tuổi tôi đă la một đứa bé đầu óc luộm thuộm, luôn mất tập trung. Và tôi đang muốn nói tiếp rằng đến một ngày, tôi quyết bắt cái đầu óc mất tập trung đó tập trung cao độ, chỉ để tự chứng minh một điều: muốn làm ba mẹ hài ḷng là điều vô cùng đơn giản mà bất cứ đứa trẻ nào nếu muốn cũng đều làm đƣợc. Tôi đă học bài nhƣ điên, tôi vùi đầu vào tập không cả ăn cả chơi, mặc kệ tiếng réo gọi tuyệt vọng của thằng Hải c̣, con Tủn và con Tí sún không ngừng đập vào cửa sổ. Tôi học nhƣ thể ngày mai tôi sẽ chết. Tôi ngốn ngấu những con chữ nhƣ ngốn ḿ gói. Tôi tụng bài đến ră họng và thuộc nhoay nhoáy. chienthangdl@yahoo.com 47 Trƣớc giờ cơm chiều, tôi không c̣n ǵ để mà học nữa. Hầu nhƣ tôi đă nuốt cả đống sách vở vào bụng. Nghe tôi trả bài vanh vách, ba tôi dụi mắt năm sáu cái liền, nức nở khen, nếu không giỏi kềm chế có lẽ ông đă ôm chầm lấy tôi và nhấc bổng tôi lên: - Thật không thể tƣởng tƣợng đƣợc! Ông nói giọng sụt sịt và h́nh nhƣ ông rơm rớm nƣớc mắt. Mẹ tôi sợ quá: - Con có bị sao không hả con? Bà sờ tay lên trán tôi, lo lắng: - Chắc con phải đi bác sĩ thôi! *** Trong những ngày đó, tôi đă làm cho ba tôi sung sƣớng đến ứa lệ suốt một tuần lễ liền, đến mức tới ngày thứ tƣ tôi đă thấy ông thƣờng xuyên nhét một chiếc khăn tay trong túi áo. Mẹ tôi cũng b́nh tĩnh dần. Bà đă biết tôi không bệnh tật ǵ, mặc dù bà vẫn tiếp tục sờ tay lên trán tôi mƣời hai lần mỗi ngày. Ở lớp, tới lƣợt cô giáo bắt đầu xoa nắn vỏ năo tôi. (Sao phụ nữ giống nhau đến thế!). Cô lặng lẽ rờ rẫm xƣơng sọ tôi (lúc đó tôi thấy cô giống thầy thuốc hơn là giống cô giáo) và cau mày hỏi: - Thời gian gần đây em có bị té ngă ǵ không? chienthangdl@yahoo.com 48 - Dạ có. – Tôi thật thà đáp, nhớ đến cuộc vật nhau với Hải c̣ cách đây mấy ngày. - Có à. – Cô giáo giật nảy - Thế em có bị đập đầu xuống đất không? - Dạ có. Tôi lại đáp, thầm nhủ bụng nếu không đập đầu xuống đất th́ c̣n lâu mới đáng gọi là bị té. Sắc mặt cô giáo chuyển sang màu nơn chuối, cô ấn những ngón tay mạnh hơn nhƣ muốn đục vài cái lỗ trên đầu tôi theo kiểu ngƣời ta khoan thềm lục địa để thăm ḍ dầu khí: - Chà, thế th́ đúng rồi. - Đúng ǵ hả cô? - Nếu đập mạnh đầu xuống đất thế nào các dây thần kinh của em cũng bị va chạm. - Cô dùng ánh mắt mân mê khắp đầu cổ tôi - Thế em đập phía trƣớc hay đập phía sau? - Là sao hả cô? - Ư cô muốn hỏi là em đập mặt xuống đất hay đập ót xuống đất? Trông cô rất hồi hộp, và căn cứ cái cách cô nh́n chăm chú đôi môi tôi nhƣ thể đang ŕnh một con ǵ đó sắp nhảy ra, tôi đoán đây là câu hỏi quyết định. Tôi cố nhớ lại và ngần ngừ đáp: - H́nh nhƣ là em té sấp mặt xuống đất ạ. Tôi nói đại thế thôi, chứ thực ra mỗi khi vật nhau với Hải c̣, tôi té ngă cả chục lần: ba lần đập mặt, ba lần đập ót và những lần c̣n lại th́ đập lung tung vào bất cứ chỗ nào có thể đập đƣợc. Câu đáp bừa của tôi khiến cô giáo dăn ra. Cô thở phào và rụt tay lại: - May quá! Thế th́ không sao. Trung khu thần kinh con ngƣời ta nằm phía sau ót. chienthangdl@yahoo.com 49 Không chỉ cô giáo, tụi bạn trong lớp cũng nh́n tôi bằng ánh mắt nhƣ thể nếu tôi không có tám cái tai th́ ít nhất cũng có hai cái mũi. Tôi chí thú sƣu tập hết điểm 10 này đến điểm 10 khác và ngày ngày sung sƣớng bơi trong những tiếng trầm trồ của tụi bạn. Lần đầu tiên trong đời tôi cảm thấy học giỏi không phải là chuyện ǵ đáng chán, nhất là trong thời gian đó tôi luôn khoan khoái bắt gặp tiếng cƣời của con Dung điệu xen lẫn trong những tiếng xuưt xoa của tụi bạn. Con Dung điệu thật ra chẳng xinh đẹp ǵ, chỉ đƣợc mỗi cái làm điệu, nhƣng tiếng cƣời của nó luôn khiến tôi ṭ ṃ. Tiếng cƣời của nó nghe nhƣ tiéng nhạc, hễ nó cất lên là tôi nhận ra ngay. Tôi thích tiếng cƣời đó từ lâu và lần nào cũng vậy hễ con Dung điệu cất tiếng cƣời là tôi không kềm đƣợc một cú liếc xéo về phía nó. Thực ḷng mà nói, tôi thích con Tủn hơn con Dung điệu. Giọng cƣời con Tủn không hay bằng Dung điệu nhƣng nó hơn con Dung điệu ở chỗ nó có lúm đồng tiền. Con gái mà có lúm đồng tiền trông duyên tệ. Con Tủn chỉ có mỗi tật xấu là khoái chơi với thằng Hải c̣. Gần đây, nhờ chiếc điện thoại di động của chú Nhiên, tôi rủ con Tủn đi chơi đƣợc hai lần. Nhƣng từ ngày ba tôi cấm tôi nghịch điện thoại th́ con Tủn lại tiếp tục cặp kè với Hải c̣ nhƣ trái đất tiếp tục quay quanh mặt trời khiến tôi chán đời khủng khiếp. Tôi quyết định không thèm quan tâm đến con Tủn nữa. Tôi sẽ rủ con Dung điệu đi dạo một chút, lai rai một chút và cố nghĩ cách làm sao cho chuyện hẹn ḥ đó diễn ra trƣớc mặt con Tủn. Khi nổi sùng lên th́ tôi nghĩ vậy, nhƣng khi gặp con Dung điệu th́ tôi không c̣n thấy háo hức với ư định đó nữa. Tôi vẫn chờ đợi để nghe tiếng cƣời của nó reo lên gịn giă bên tai, nhƣng lại chẳng muốn rủ nó đi chơi, chả hiểu tại sao. Tất nhiên, bây giờ th́ tôi hiểu. Bây giờ, sau nhiều lần yêu, tôi nhận ra rằng không phải một cô Dung nào đó thay thế một cô Tủn nào đó trong trái tim một chàng cu Mùi nào đó sẽ làm hỏng định nghĩa về t́nh yêu mà vấn đề là khi một cuộc t́nh vừa đổ vỡ th́ ngay sau đó ngƣời ta không chienthangdl@yahoo.com 50 thể nào hào hứng bắt đầu một cuộc t́nh mới nếu vết thƣơng ḷng chƣa kịp lành miệng. Cũng nhƣ ngƣời ta không thể tiến hành tốt một cuộc chiến tranh trên đống đổ nát của cuộc chiến tranh trƣớc đó nếu không có thời gian để hồi phục. Hồi tám tuổi, t́nh yêu là một cái ǵ xa lạ với tôi. Nhƣng dù không hẳn là yêu th́ sự quyến luyến tự nhiên giữa một đứa con trai và một đứa con gái cũng tuân thủ theo những quy luật t́nh cảm y nhƣ quy luật mà đứa con trai đó và đứa con gái đó phải tuân thủ khi chúng lớn lên. *** Chỉ vậy thôi mà tôi đâm chán. Tôi không c̣n động lực. Tôi tƣởng sau khi gặp hái những tiếng cƣời của con Dung điệu, tôi sẽ sốt sắng rủ nó đi chơi để chọc tức con Tủn. Nhƣng trái tim tôi đă chống lại tôi. Hơn nữa, những điểm 10 lúc bấy giờ đă không c̣n là một đỉnh cao để tôi chinh phục nữa. Tôi đă không c̣n thử thách. Tôi chán học giỏi. Tôi chán thuộc bài. Nếu ngày nào tôi cũng thuộc bài vanh vách, cũng kiếm đƣợc những điểm 10 một cách dễ dàng th́ cuộc đời tôi lại rơi vào một sự đơn điệu mới, cũng tẻ nhạt hệt nhƣ những ngày tôi tích cực sƣu tầm những điểm 4, điểm 5. Tôi bắt đầu lơ lf bài vở và một lần nữa lại làm ba tôi ứa lệ, lần này là v́ thất vọng. Mẹ tôi lại có dịp lo lắng - Con có bị sao không hả con? chienthangdl@yahoo.com 51 C̣n cô giáo th́ xoay đầu tôi một cách điên cuồng theo mọi hƣớng, giọng nghi hoặc: - Chẳng nhẽ trung khu thần kinh của em lại nằm ở phía trƣớc? Chỉ có thằng Hải c̣, con Tí sún và con Tủn là vui mừng với sự tuột dốc của tôi. Trong mắt tụi nó, cái cảnh tôi quyết rời bỏ đỉnh vinh quang để quay về với những ngày tăm tối chắc cũng khí khái không kém ǵ một bậc đại thần treo ấn từ quan, gạt bỏ vinh hoa phú quư để trở về với cuộc đời dân dă bụi bặm. Trong trƣờng hợp này, khái niệm ngƣời hùng của trẻ con không phải bao giờ cũng ăn khớp với cách nghĩ của ngƣời lớn. Thế đấy! Chƣơng 8. CHÚNG TÔI TRỞ THÀNH LŨ GIẾT NGƢỜI NHƢ THẾ NÀO Nhƣ tôi đă nói, có rất nhiều lư do khiến bản tham luận mà các bạn đang đọc sẽ không bao giờ đƣợc tŕnh bày trên diễn đàn, thậm chí không đƣợc gửi tới cuộc hội thảo theo đúng kế hoạch. Lư do thứ nhất có tên Hải c̣. Lư di thứ hai có tên Tủn. Lư do thứ ba hiển nhiên có tên là Tí sún. Lư do thứ ba ghé đến thăm tôi vào một sáng chủ nhật đẹp trời. Đây mới là lư do quan trọng nhất khiến bản tham luận đáng lẽ đến nơi lư ra nó phải đến là cuộc hội thảo do UNESCO tổ chức th́ cuối cùng nó lại rẽ ngoặt đến nhà xuất bản. Con Tí sún, lạ lùng thay, đă bao nhiêu nƣớc chảy dƣới chân cầu, đă là mẹ của năm đứa con rồi mà khi gặp lại tôi, nó vẫn sún. - Này em, sao em không chịu trồng răng đi. chienthangdl@yahoo.com 52 - Em thích thế. - Anh nghĩ chồng em thích thế th́ đúng hơn. - Đúng rồi. Em thích thế là v́ chồng em thích thế. Con Tí sún hồi tám tuổi là đứa hiền lành, chậm chạp, không giỏi khoa ăn nói. Bây giờ nghe cách đối đáp thông minh và thật thà của nó, tôi nghĩ nếu đi làm MC chắc chắn nơ sẽ là MC số một. Ở đời, lắm kẻ thông minh, cũng lắm ngƣời thật thà. Nhƣng ngƣời nhiều thông minh thƣờng ít thật thà. Và ngƣời nhiều thật thà lại ít thông minh. Thông minh bao giờ cũng khéo ăn khéo nói khéo ứng xử, mà điều ǵ khéo quá th́ thƣờng kém chân thật, khổ thế! Con Tí sún là trƣờng hợp đặc biệt. Nó vừa thông minh vừa thật thà. Nói cách khác nữa, nó thật thà một cách thông minh. 2 lần 2 là 4 là một kết luật quá sức thật thà. Nhƣng khi sự thật thà tiếp cận chân lư th́ nó đồng thời cũng là sự thông minh. Con Tí sún nói thật ḷng ḿnh, nhƣng không xấu hổ cũng không uốn éo: Em thích thế v́ chồng em thích thế. V́ vậy đó là một câu nói thông minh: nó chạm đúng vào bản chất t́nh cảm của con ngƣời. Có vẻ nhƣ tôi khen con Tí sún hơi nhiều. chienthangdl@yahoo.com 53 Chắc v́ nó vẫn c̣n sún răng, Nghĩa là trông nó không khác mấy con Tí sún tôi nhắc tới trong bản tham luận. Nhƣng hơn cả chuyện răng cỏ, tính t́nh con Tí sún sau bao nhiêu năm không gặp lại dƣờng nhƣ vẫn không thay đổi. Tôi hỏi nó: - Có phải em đến đây v́ bài viết của anh… - Đúng rồi. - Vậy chắc em đă biết là anh từ bỏ ư định lôi chuyện ngốc nghếch hồi bé ra bêu riếu. – Tôi nói nhƣ hôm trƣớc nói với con Tủn, lƣu loát và cay đắng – Anh quyết định thay đổi tên nhân vật… - Chính v́ vậy mà em đến đây. – con Tí sún cắt ngang lời tôi. Tôi khoát tay: - Em yên tâm đi, không có con Tí sún nào trong bài viết của a hết. - Ư em không phải thế! - Chứ ư em là thế nào? – Tôi mếu xệch miệng – Chẳng lẽ e muốn anh xé luôn bài viết này? - À, không! – Con Tí sún kêu lên bằng giọng của một con mèo bị khép tội oan ( V́ thực tế tụi vừa chén sạch đĩa cá chiên của tôi là hai con mèo khác có tên là H và T.- Chú thích: H và T tức là Hải c̣ và Tủn). Tôi để mặc cho cơn phẫn nộ dẫn dắt: chienthangdl@yahoo.com 54 - Tức là xé vẫn không chắc ăn. Vẫn c̣n dấu tích. Em muốn anh đốt bản thảo này? - Anh ơi! - Con Tí sún bắt đầu giọng rơm rớm nƣớc mắt – Hổng lẽ anh nghĩ em tệ đến thế sao? Em đến đây là để khuyên anh không sửa, không xé không đốt ǵ hết. Anh đừng có nghe lời hai ngƣời kia. Chuyện tụi ḿnh hồi bé nhƣ thế nào anh cứ viết nhƣ vậy. Tôi nh́n sững con Tí sún, sực nhớ ra cách đây bốn mƣơi năm nó từng là vợ tôi, một cô vợ hiền lành ngoan ngoăn. Chẳng lẽ v́ những đứa con của nó bây giờ không phải là con tôi mà tôi nỡ nghĩ xấu về nó? Nếu nhƣ hồi tám tuổi tôi, tôi đă đƣa tay lên cốc đầu ḿnh mấy cái rồi. - Anh xin lỗi… Tôi nói sau, sau một hồi, và nhận ra ḿnh không thể t́m thấy câu nói nào vô duyên hơn. Con Tí sún quẹt nƣớc mắt: - Cách xin lỗi hay nhất là anh nghe lời em. Đôi mắt đẫm lệ bao giờ cũng là đôi mắt đẹp, dù trƣớc khi đẫm lệ nó có xấu xí cỡ nào. Những giọt nƣớc mắt của con Tí sún rơi xuống trái tim tôi. Tôi xụi lơ nhƣ ngƣời chết rồi: - Anh sẽ nghe lời em. - Anh sẽ không đốt bản thảo? - Anh sẽ không đốt. - Anh sẽ không xé nó. chienthangdl@yahoo.com 55 - Anh sẽ không xé. - Anh vẫn giữ nguyên tên nhân vật? - Anh vẫn giữ nguyên. Tôi đáp và ngạc nhiên quá thể về cái sự dễ dăi của ḿnh. o0o Hồi xƣa đâu có vậy. Cách đây bốn mƣơi năm, con Tí sún có lẽ cũng từng nuôi hy vọng tôi sẽ nghe lời nó, dù chỉ môt lần.Nhƣng hy vọng nhỏ nhoi đó, nó không bao giờ nuôi nổi. Hy vọng trong ḷng nó vừa lóe lên, đă bị tiếng quát của tôi làm cho tắt ngóm. Ngày nào tôi cũng quát nó để sung sƣớng nh́n thấy nó rụt rè giƣơng mắt ngó tôi và sau đó tuân lệnh tôi răm rắp. Để cho đời bớt nhạt, một hôm tôi bảo nó: - Tụi ḿnh sẽ đi t́m kho báu. - Kho báu ở đâu mà t́m? - Tụi ḿnh sẽ vƣợt biển khơi. Kho báu thƣờng đƣợc chon giấu ngoài đảo hoang. - Eo ôi, c̣n bé nhƣ tụi ḿnh làm sao vƣợt biển khơi đƣợc? - Mày nhát gan quá! – Tôi nheo mắt nh́n con Tí sún – Tao xem phim, thấy cả khối ngƣời đóng bè vƣợt biển. - Nhƣng họ là ngƣời lớn. Tôi nhún vai: chienthangdl@yahoo.com 56 - Ngƣời lớn hay con nít ǵ cũng thế thôi! Quan trọng là có gan hay không! - Nhƣng ngƣời lớn th́ không cần xin phép ba mẹ. Con Tí sún làm tôi chƣng hửng. Lư lẽ của nó hết sức đơn giản nhƣng hết sức quan trọng. Quan trọng hơn cả chuyện có gan hay không.( Chà cái phẩm chất thật thà một cách thông minh, nó đă bộc lộ từ bé!). - Ờ há. – Tôi hạ giọng – Thế th́ tụi ḿnh sẽ không vƣợt biển nữa. Nhƣng tụi ḿnh có thể vào rừng sâu hay lên núi cao. - Rừng sâu hay núi cao th́ cũng thế.- Con Tí sún lại nói, tự nguyện tṛng vào mặt vẻ biết lỗi v́ lại tiếp tục ngăn cản tôi – Chắc chắn ba mẹ sẽ không cho tụi ḿnh ra khỏi nhà lâu nhƣ vậy. - Ờ. – Tôi thở dài, hờn dỗi – Ba mẹ không bao giờ tin tụi ḿnh. Ba mẹ bao giờ cũng sợ tụi ḿnh lạc. Tôi tiếp tục ấm ức: - Nếu tụi ḿnh không đi lạc th́ ba mẹ lại sợ ḿnh bị rắn rết hùm beo tha đi mất. Thấy tôi buồn, con Tí sún buồn theo. Nó lắc cánh tay tôi, nói nhƣ an ủi: - Đợi lớn lên đi anh. Khi trở thành ngƣời lớn, tụi ḿnh có thể đi bất cứ đâu mà không có ai cấm cản. Nó lim dim mắt, xuưt xoa: - Ôi, chỉ nghĩ tới thôi đă thấy thú vị rồi. Một lần nữa, con Tí sún lại là ngƣời phát ngôn của chân lư. Nhƣng ngay cả chân lư cũng có mặt chienthangdl@yahoo.com 57 thứ hai của nó. Sau này tôi dần dần khám phá ra rằng nếu khi c̣n bé tôi thƣờng xuyên đau khổ v́ không đƣợc làm những ǵ ḿnh thích th́ khi lớn lên tôi lại rơi vào những nỗi khổ đau khác v́ có quá nhiều tự do để làm những điều ḿnh thích, mà so với trẻ con th́ những ư thích bốc đồng của ngƣời lớn thƣờng là ngu ngốc và nguy hiểm hơn nhiều. Ngƣời lớn tất nhiên cũng có những ngƣời lớn của ḿnh. Nếu những nguyên tắc đạo đức là bà mẹ th́ những nguyên tắc luật pháp là ông bố của ngƣời lớn: một bên đƣa ra những khuyên giải nhẹ nhàng, một bên suốt ngày hầm hè và thốt ra những răn đe. Nhƣng cũng giống nhƣ trẻ con, ngƣời lớn không phải lúc nào cũng biết vâng lời bố mẹ. V́ vậy mà tôn giáo xuất hiện. Tôn giáo xét về phƣơng diện nào đó, cũng là đạo đức và pháp luật. Nó khuyên làm điều này, cấm điều kia. Nhƣng v́ tôn giáo xây dựng trên đức tin, nên con ngƣời ta làm theo mà không thắc mắc (theo kiểu con cái hay thắc mắc trƣớc những mệnh lệnh của bố mẹ), bởi một thực tế là nếu không c̣n ai tin nữa th́ con ngƣời cũng khó mà yên tâm về sự tồn tại của ḿnh trên cơi đời. Ôi, tôi lại nói lăng nhăng những ǵ thế này! Tôi đang nói về tôi và con Tí sún, về kế hoạch truy t́m kho báu sắp sụp đổ thảm hại của chúng tôi. Nhƣ vậy, chốt lại chúng tôi không ra đảo đƣợc, cũng không lên núi hay vô rừng đƣợc. Tám tuổi th́ khốn khổ khốn nạn thế đấy: Cuộc đời nh́n đi đâu cũng thấy rào cản giăng giăng. Tôi ngó con Tí sún , thấy nó giống hệt một sinh linh bé bỏng đang ngụp lặn giữa một trần gian bao la, và nghĩ lại phận ḿnh, tôi buồn tủi thấy tôi cũng thế, nhỏ nhoi và bất lực. Tôi nh́n mông lung, đầu óc trống rỗng nhƣ căn nhà kho sau cơn hỏa hoạn, chƣa biết phải nhét thứ ǵ vào đó để có cái mà xê dịch. Ánh mắt tôi chợt bắt gặp những cây mận trong khu vƣờn nhỏ phía sau nhà thằng Hải c̣. chienthangdl@yahoo.com 58 - Tí sún nè. – Mắt tôi sáng lên – Tao nhớ ra rồi. ngƣời ta cũng hay chôn kho báu trong vƣờn cây. - Vƣờn cây á? - con Tí sún ngơ ngác hỏi lại, không biết tôi định dẫn dắt cuộc phiêu lƣu này đến đâu. - Ờ, vƣờn cây. – Tôi gật đầu, và chỉ tay về phía nhà Hải c̣ – Mày nh́n đi! Có thấy vƣờn mận sau nhà thằng Hải c̣ không? Con Tí sún nh́n khu vƣờn đằng xa rồi quay lại nh́n tôi, chờ đợi: - Thấy. - Trong khu vƣờn đó chắc chắn ngƣời ta có chon kho báu! – Tôi nói bằng giọng chắc nịch thậm chí vẻ mặt tôi c̣n quả quyết hơn cả giọng nói của tôi. Con Tí sún bán tín bán nghi: - Ai chôn hở anh? - Một ngƣời nào đó. Có thể là ba mẹ Hải c̣. Nhƣng cũng có thể là ngƣời chủ cũ. - Thế th́ tụi ḿnh đi đào lên đi! Con Tí sún hào hứng giục, không hẳn nó tin có ai đó chôn kho báu dƣới gốc mận mà v́ để khỏi phải nghĩ đến chuyện trốn ba mẹ ra đảo hoang hay vô rừng thẳm, điều mà nó tin chắc một đứa điên điên nhƣ tôi sớm muộn ǵ cũng xúi nó làm. o0o Tham gia cuộc khai quật kho báu trong vƣờn nhà Hải c̣ có tất cả là bốn đứa. Hải c̣ đƣơng nhiên chiếm một suất, v́ nó là chủ khu vƣờn. Con Tủn đƣơng nhiên cũng chiếm một suất, v́ thỉnh thoảng nó đóng vai vợ của Hải c̣, tức là bà chủ của khu vƣờn. chienthangdl@yahoo.com 59 Nhƣng dĩ nhiên lư do quan trọng là bốn đứa tôi đều là bạn của nhau. Chúng tôi chia sẻ với nhau từ niềm vui nho nhỏ đến nỗi buồn lớn lao trong cuộc sống, từ lằn roi ba mẹ thƣờng quất vô mông cho đến kho báu vô giá sắp t́m đƣợc. Nhƣng có một lư do quan trọng hơn hết thảy: nếu không h́ hục xới tung khu vƣờn lên để t́m kho báu th́ cuộc sống của chúng tôi sẽ buồn tẻ đến nhƣờng nào. Ăn, ngủ và học, ba cái món chán ngắt đó hổng lẽ chúng tôi cứ phải chất lên cuộc đời ḿnh và kéo lê chúng hết ngày này sang ngày khác nhƣ những con lừa thồ ngu ngốc. Nếu không thể không thồ một thứ ǵ đó vào năm tám tuổi th́ bọn tôi quyết định sẽ thồ kho báu. Bốn đứa tôi đều thống nhất nhƣ thế và chọn một ngày nắng ráo chúng tôi bắt đầu đào xới khu vƣờn. Công cuộc khai quật này đƣợc ba mẹ Hải c̣ ủng hộ hết sức nồng nhiệt. Họ nghĩ chúng tôi là những thợ làm vƣờn tự nguyện, nghĩa là những đứa trẻ ngoan. Ba Hải c̣ xoa đầu tôi: - Giỏi lắm, con trai. Mẹ Hải c̣ rƣng rƣng khi nh́n con Tủn xách thùng tƣới chạy tới chạy lui: - Cẩn thận kẻo vấp té đó con. Sau một tuần th́ khu vƣờn không c̣n chỗ nào nguyên vẹn. Nhƣ những nhà khảo cổ, chúng tôi xới từng gốc cây, bụi cỏ, hết sức kỹ lƣỡng. Nhƣng kho báu vẫn chƣa chịu hiện ra. Chúng tôi mỏi ṃn chờ tiếng va của lƣỡi cuốc vào nắp ḥm gỗ, hoặc một vật ǵ cƣng cứng nhƣ vàng hay kim cƣơng nhƣng hoài công. Thỉnh thoảng tay cuốc trên tay tôi và Hải c̣ cũng kêu đánh”cạch” một chienthangdl@yahoo.com 60 tiếng nhƣng cái làm vang lên âm thanh hy vọng đó chỉ là những mảnh bát vỡ hay một thanh sắt han gỉ. Sau mƣời ngày, đă xuất hiện trong vƣờn những hục hang và vài cái hố sâu hoắm. Tới ngày thứ mƣời một, toàn bộ cây cối bắt đầu nói lời giă từ cuộc sống. Cành khô đi, lá rủ xuống và những trái mận quắt lại. Buổi sáng ra thăm vƣờn, bàn tay ba thằng Hải c̣ không c̣n xoa đầu tôi nữa. Lông mày dựng ngƣợc, tay chỉ ra cổng rào, ông quát lên bằng cái giọng ngƣời ta chỉ dùng để quát kẻ cắp: - Cút! Mẹ nó nh́n những cành mận tàn héo bằng vẻ mặt c̣n tàn héo hơn, trông bà vô cùng đau khổ và mất mát. Bà không quát tháo, mà rên lên: - Ôi , lũ giết ngƣời! Bọn tôi không định trở thành những kẻ sát nhân. Bọn tôi chỉ đi t́m kho báu nhƣng có thể v́ hăm hở tàn phá khu vƣờn mà bọn tôi khiến mẹ Hải c̣ lăn đùng ra chết cũng nên. Ư nghĩ u ám đó làm tôi run lên trong đầu. Con Tủn và con Tí sún chắc cũng nghĩ nhƣ tôi nên trong nháy mắt ba đứa tôi đă biến nhƣ khói. Chỉ có Hải c̣ là không chạy đi đâu đƣợc. V́ nó không biết chạy đi đâu. Đối với một đứa bé, ngôi nhà rất quan trọng. Một đứa bé sống trong nhà ḿnh cũng tự nhiên và chienthangdl@yahoo.com 61 máu thịt nhƣ sống trong bản thân ḿnh. Nó không thể chạy khỏi nhà ḿnh, v́ điều đó sẽ làm nó đau đớn. Cũng nhƣ một con thỏ không thể chạy ra khỏi bộ da của ḿnh. Chỉ có ngƣời lớn mới làm đƣợc điều kỳ cục đó. Trong một số trƣờng hợp, bản ngă có thể biến thành tha nhân. Lớn lên, tôi nghe các triết gia kháo nhau nhƣ vậy. Chƣơng 9. AI CÓ BIẾT BÂY GIỜ LÀ MẤY GIỜ RỒI KHÔNG? Hôm sau thằng Hải c̣ vác bộ mặt tang thƣơng đến t́m tôi. Trông bộ tịch hầm hầm của nó, tôi đoán chắc nó sắp trút lên đầu tôi một cơn băo rủa xả về chuyện tôi đă xúi cả bọn phá tanh bành khu vƣờn nhà nó. Nhƣng khi thấy vẻ mặt te tua không kém của tôi, cơn giận trong ḷng nó đột nhiên nguội ngắt. - Mày cũng bị ăn đ̣n à? Thằng Hải c̣ hỏi bằng giọng sung sƣớng của ngƣời đang gặp hoạn nạn chợt thấy kẻ khác gặp hoạn nạn hơn ḿnh. - Ờ. – Tôi rầu rĩ, tay mân mê g̣ má sƣng vù – Tối hôm qua ba mày xồng xộc qua nhà tao. Hải c̣ lo lắng nói, trông nó thấp thỏm nhƣ đang đứng trên ngọn núi lửa: - Nếu vậy th́ ba tao không chỉ qua mỗi nhà mày. Nhƣ để chứng minh cho suy đoán của Hải c̣, một chốc sau con Tủn và con Tí sún lếch thếch nối nhau tới, mặt mày nhàu nḥ nhƣ quần áo vừa lấy vô từ dây phơi. chienthangdl@yahoo.com 62 Tôi và Hải c̣ không hỏi, con Tủn và con Tí sún cũng không nói, nhƣng nh́n bộ mặt héo úa của hai nhỏ bạn tôi biết tỏng chuyện ǵ vừa xảy ra. - Tại sao ngƣời lớn lại phạt tụi ḿnh nhỉ? – Tôi than thở bằng giọng của ngƣời suốt đời gặp toàn chuyện bất công – Bọn ḿnh có làm ǵ sai đâu. Hải c̣ làu bàu: - Khu vƣờn nhà tao… Thấy Hải c̣ chuẩn bị giở giọng bắt đền, tôi nh́n con Tí sún: - Bọn ḿnh đâu có cố ư, Tí há? Con Tí sún nhanh nhẩu phụ họa: - Ờ, bọn ḿnh không cố ư. Con Tủn lần này đứng về phía tôi, có lẽ v́ nó trót là một trong những đồng-thủ-phạm trong vụ này: - Chẳng ai muốn làm chết khu vƣờn cả. Hải c̣ bất chợt nhận ra nó thuộc phe thiểu số, ngay cả con Tủn cũng ở bên kia chiến tuyến, liền thở đánh thƣợt, lặp lại nhƣ cái máy: - Ờ, chẳng ai muốn làm chết khu vƣờn cả. Không hiểu sao tôi vẫn tin rằng nếu chúng tôi không bị đuổi khỏi khu vƣờn, nếu công việc đào bới vẫn tiếp tục th́ sớm muộn ǵ chúng tôi cũng sẽ t́m thấy kho báu. Dƣờng nhƣ mọi đứa trẻ đều tin rằng có một kho báu nào đó đƣợc cất giấu ở một nơi nào đó trên thế gian này đang chờ đợi tụi nó. chienthangdl@yahoo.com 63 Thông thƣờng, nguời lớn không phủ nhận niềm tin đó của trẻ con. “ Kho báu à? Có đấy!”, ngƣời lớn mỉm cƣời dễ dăi, nhƣng ngay sau đó họ lại bảo kho báu của con ngƣời là tri thức. Đại khái họ thích nói với con cái( nhƣ tôi vẫn thích nói với con tôi): “ Con ơi, con phải chăm học. Tri thức là một kho báu vô giá. Tri thức là ch́a khóa của cuộc sống. Có nó, con có thể mở đƣợc mọi cánh cửa”. Trong trƣờng hợp này có lẽ ngƣời lớn nói đúng nhƣng trong mắt một đứa trẻ tám tuổi, đă là kho báu th́ dứt khoát phải có h́nh thù của một ḥm vàng hay bét nhất là một thỏi kim cƣơng. - Con ngƣời ai chẳng thích đi t́m kho báu – Tôi sụt sịt nói – Ba mẹ ḿnh cũng thế thôi. Thế mà ḿnh lại bị phạt. Nhƣ nhƣ bị khoét vào nỗi đau tích tụ lâu ngày, con Tủn ấm ức tuôn trào: - Bọn ḿnh luôn luôn bị phạt. Trong khi ba mẹ ḿnh th́ chẳng bao giờ bị phạt. Hải c̣ đột ngột bị sự xúc động nhấn ch́m. Nó hài tội mẹ nó: - Mẹ ḿnh đă năm lần đánh mất ch́a khóa xe, mƣời hai lần đánh mất ch́a khóa tủ mà chẳng ai nói ǵ. Con Tí sún không có mẹ. Nó chỉ có ba. Nó thút thít: - Ba ḿnh hứa với ḿnh là sẽ bỏ rƣợu. Nhƣng ba ḿnh có giữ lời đâu. Tôi đế ngay: - Thế mà vẫn không bị đánh đ̣n roi nào. Bị cuốn theo ḍng thác cảm xúc mỗi lúc một mănh liệt, bốn đứa tôi thi nhau kể tội ba mẹ. trong ṿng vài phút, bọn tôi kinh ngạc nhận ra ba mẹ của bọn tôi khuyết điểm đầy rẫy, có lẽ nhiều hơn bọn tôi cả chục lần. Sau này tôi vẫn nói với con tôi(nhƣ ba mẹ tôi vẫn nói với tôi): Con cái không đƣợc phán xét ba mẹ, con à. Và thú thật khi nói nhƣ vậy tôi cũng không rơ tôi đang dạy con tôi chienthangdl@yahoo.com 64 cách thức làm ngƣời hay v́ tôi sợ nếu tôi cho phép nó phán xét th́ nó sẽ thấy ngƣời đáng bị quỳ gối nhiều nhất trong nhà là tôi chứ không phải nó. Khỉ thật! Thực tế th́ sống trên đời ai mà chẳng có khuyết điểm: Trong khi bọn trẻ con cố che giấu khuyết điểm của ḿnh trong mắt ngƣời lớn th́ ngƣời lớn cũng t́m mọi cách giấu giếm khuyết điểm của ḿnh trƣớc mắt trẻ con. Nếu làm một cuộc so sánh th́ rơ ràng trẻ con làm điều đó tốt hơn và khéo léo hơn, đơn giản là trẻ con sợ bị phạt. Ngƣời lớn che giấu khuyết điểm kém hơn, không phải v́ vụng về hơn, mà do họ bất chấp. Trẻ con không thể phạt họ và điều đó gieo vào đầu họ cái ư nghĩ tai hại rằng phạm khuyết điểm là đặc quyền của ngƣời lớn. Một đứa trẻ vô t́nh đánh một phát trung tiện giữa bàn ăn sẽ bị ngƣời lớn bợp tai ngay tức khắc nhƣng nếu một ngƣời lớn cũng làm nhƣ vậy th́ đứa trẻ (và những ngƣời chung quanh) chỉ biết cƣời x̣a, trong khi thực ra cả hai đều đáng phê phán nhƣ nhau và nếu phải tha thứ th́ đứa trẻ đáng đƣợc tha thứ hơn. Trẻ con không những thƣờng xuyên bị phạt(bởi với một đứa trẻ th́ có hàng trăm thứ lỗi lầm để mắc phải, từ chuyện không thuộc bài, làm bẩn tập vở đến chuyện mải chơi hay quên ngủ trƣa), mà c̣n thƣờng xuyên bị phạt oan. Ngƣời lớn thƣờng thích cƣờng điệu nỗi cô đơn trong cuộc sống, thích ca cẩm rằng biết t́m đâu cho ra một ngƣời tri kỷ trong khi chính trẻ con mới cảm nhận điều đó sâu sắc hơn ai hết. Đứa trẻ trót lỡ tay đánh vỡ một cái tách hay cái lọ hoa, trong đa số các trƣờng hợp đều bị cả ba lẫn mẹ xúm vào tấn công, thêm sự phụ họa của anh chị nếu đứa trẻ xui xẻo đó không những có anh mà c̣n có cả chị. Đứa trẻ sẽ thấy ḿnh bị hiếp đáp, và chắc chắn sẽ thấy oan ức nếu thủ phạm làm vỡ lọ hoa là con mèo hậu đậu nhƣng nó không đủ th́ giờ để phân bua trƣớc cơn giận dữ của ngƣời lớn, nhƣng ngay cả khi nó có cơ hội nói lên sự thật giữa những tiếng thút thít th́ cũng chẳng ai tin nó. Có lẽ trên cơi đời này không có đứa trẻ nào chƣa từng oán trách ba mẹ. chienthangdl@yahoo.com 65 Sau này khi đă là một ông bố, tôi luôn thận trọng khi quở trách con cái để tránh xảy ra những vụ án oan nhƣng thú thật xóa nḥa đƣợc lằn ranh giữa trẻ con và ngƣời lớn cũng khó ngang với việc xóa bỏ ranh giới giàu nghèo trong xă hội. Về tâm lư, ngƣời lớn luôn cho ḿnh đứng về phía chân lư, nếu xảy ra một sai lầm nào đó th́ phần nỗi đƣơng nhiên thuộc về trẻ con. Tôi đă cảm nhận đƣợc sự bất công đó, ngay vào năm tám tuổi, lúc tôi tiếp tục mân mê đôi g̣ má rát bỏng. Và tôi tin rằng cả khối trẻ con trên đời này cũng đang nghĩ rằng không có ai hiểu ḿnh, kể cả những ngƣời thân thiết nhất và đó là tâm trạng thật sấu khổ, ngƣời lớn chƣa chắc đă sánh bằng. Ngay sau khi kể tội các bậc làm cha làm mẹ, chúng tôi cảm thấy cần phải thành lập một phiên ṭa. Những ngày hôm trƣớc, nếu bốn đứa tôi hăng hái giành nhau làm ba mẹ th́ bây giờ lại tranh nhau đến khô cả cổ để đƣợc làm con cái. Phải tranh giành thôi, v́ đây là phiên ṭa vô tiền khoáng hậu: trẻ con xử ngƣời lớn! Rốt cuộc, sau một hồi giằng co, Hải c̣ và con Tủn giật đƣợc chiếc ghế quan ṭa. Tôi và con Tí sún đành phải đóng vai bị cáo. Hải c̣ nện lọ mực xuống mặt bàn đánh “cốp”, mặt khó đăm đăm: - Ba đi đâu mà giờ này mới về? Ba có biết bây giờ là mấy giờ rồi không? Tôi lí nhí: - Ờ, ba gặp mấy ngƣời bạn… vui miệng làm mấy ly… - Tuần trƣớc ba say rƣợu, ủi xe vô gốc cây, phải đƣa đi cấp cứu, ba hổng nhớ hả? chienthangdl@yahoo.com 66 Tuần trƣớc ba thằng Hải c̣ có say rƣợu ủi vô gốc cây và tỉnh dậy ở bệnh viện với cái đầu băng trắng thiệt. Bữa đó ai cũng tƣởng ba nó tiêu rồi. Tôi tặc lƣỡi: - Nhớ chứ sao không. - Nhớ sao ba c̣n tiếp tục say rƣợu? Rủi ba có mệnh hệ ǵ th́ vợ con bỏ cho ai nuôi? – Hải c̣ quát lớn nhƣng giọng nó chuyển qua nghèn nghẹt nhƣ ai bị bóp mũi, chắc nó chợt h́nh dung đến cảnh chẳng may nó mồi côi cha. Tôi gục đầu xuống: - Ba biết lỗi rồi. Hải c̣ nh́n tôi(chắc nó nghĩ nó đang nh́n ba nó nên mắt nó ngân ngấn nƣớc), giọng dài ra: - Câu này nghe quen quá, ba. - Con yên tâm đi. Đây là lần cuối cùng ba hứa với con. – Tôi nói, giọng cảm động, v́ tôi cũng đang rùng ḿnh tƣởng tƣợng đến cảnh ba thằng Hải c̣ nằm bẹp trên chiếc băng-ca không bao giờ ngồi dậy nữa. Hết ba tới mẹ. Con Tủn nh́n con Tí sún bằng ánh mắt ngán ngẩm: - Thiệt t́nh con không biết nói sao nữa, mẹ à. Con Tí sún đổi chân hai, ba lần, mặt lộ vẻ bồn chồn, nhƣ thể nó biết nó tội lỗi đầy ḿnh. Con Tủn đột nhiên nức nở: - Mẹ không bao giờ tôn trọng con hết. Hu hu hu. Con Tí sún mặt mày xanh lè: - Nín đi con. Con nói sao ấy chứ. Mẹ luôn luôn thƣơng con mà. chienthangdl@yahoo.com 67 - Con nói mẹ không tôn trọng con chứ đâu có nói mẹ không thƣơng con. Trƣớc ánh mắt ngơ ngác của con Tí sún, con Tủn ấm ức dằn từng tiếng: - Thƣơng là khác. C̣n tôn trọng là khác. Con Tủn bắt đầu kể tội mẹ nó: - Hôm trƣớc đi mua áo, mẹ hỏi con thích chiếc áo màu xanh hay chiếc áo màu vàng. Con nói con thích áo màu vàng. Tƣởng sao, mẹ nói: Thôi, mua áo màu xanh đi con. Mặc màu xanh cho mát. Con Tí sún nh́n chiếc áo màu xanh con Tủn đang mặc, cố nín cƣời: - Ờ… ờ… - Xƣa nay chuyện ǵ cũng vậy. – Con Tủn tiếp tục thút thít – Mẹ hỏi ư con, nhƣng rốt cuộc mẹ đều làm theo ư mẹ. - Ờ.. ờ… - “Ờ” ǵ mà”ờ” – Con Tủn giận dỗi – Nếu mẹ không tôn trọng con th́ mẹ c̣n hỏi ư kiến của con để làm ǵ. Từ nay trở đi, mẹ thích ǵ mẹ cứ làm, đừng bao giờ hỏi con nữa. - Mẹ xin lỗi… Con Tủn vừa dứt lời, thằng Hải c̣ đă nôn nóng tiếp theo ngay, nhƣ thể đang chờ sẵn: - Mẹ c̣n cái tật nói dai nữa. Con Tí sún tṛn xoe mắt: - Mẹ mà nói dai á? - Chứ c̣n ǵ nữa. – Hải c̣ nhăn nhó – Năm ngoái con lỡ làm mất chiếc xe đạp, thế mà mẹ cứ lôi chuyện đó ra nói hoài. Hôm qua mẹ vẫn c̣n nhắc trong bữa ăn, cứ nhƣ thể con làm mất cả trăm chiếc xe ấy… chienthangdl@yahoo.com 68 - Ủa, mẹ có nhắc hả con? Làm ǵ có! - Thế ai vẫn hay nói câu” Xe đạp mà nó c̣n làm mất đƣợc th́ cái ǵ mà nó không làm mất”? Đó không phải là câu nói ƣa thích nhất trong năm của mẹ sao? Tôi thở một hơi dài khi nghe thằng Hải c̣ tố khổ mẹ nó. Ở trên bàn công tố viên, con Tủn cũng sụp mặt xuống. Rơ ràng cái tật của mẹ Hải c̣ cũng là cái tật của mẹ tôi và mẹ con Tủn. Mẹ con Tí sún không mắc phải cái tật đó chẳng qua do bà mất sớm. Phiên ṭa hôm đó kéo dài khá lâu và kết thúc trong niềm hân hoan của cả bốn đứa tôi. Chúng tôi cảm thấy lấy lại đƣợc sự công bằng, đă xả đƣợc bao nhiêu là ấm ức, đă tƣởng tƣợng ra đƣợc cảnh ngƣời lớn chân thành xin lỗi trẻ con về bao nhiêu là khuyết điểm mà nếu trẻ con không vạch ra th́ ngƣời lớn không bao giờ nhận thấy. Hôm đó, chúng tôi sống nhƣ trong mơ – một giấc mơ có lẽ mọi trẻ con trên trái đất đều ao ƣớc. Chỉ tiếc là giấc mơ đó phù du quá. Từ phiên ṭa trở về, tôi vừa đun đầu vô nhà, ba tôi đă đón bằng một tiếng quát: - Con đi đâu mà giờ này mới về? Con có biết bây giờ là mấy giờ rồi không? Oái oăm thay, công tố viên Hải c̣ vừa quát tôi một giống y nhƣ thế, chỉ khác một chút ở cách dung các đại từ nhân xƣng: - Ba đi đâu mà giờ này mới về? Ba có biết bây giờ là mấy giờ rồi không? Chƣơng 10. VÀ TÔI ĐĂ CH̀M Hải c̣ và cu Tủn bây giờ phủ nhận tất tần tật những điều đó. Cái phiên ṭa “phạm thƣợng” kia dĩ nhiên tụi nó càng cố quên đi. Nhƣng dẫu sao hồi tám tuổi, tôi và con Tí sún chắc chắn không thể xoay chuyển thế giới theo ư ḿnh nếu không có sự tham gia nhiệt t́nh của hai đứa nó. Bây giờ chienthangdl@yahoo.com 69 ngồi lần giở lại những kư ức nhƣ lật từng trang nhật kư, tôi vẫn bắt gặp một cảm giác bồi hồi khi nhớ đến những ǵ đă xảy ra trong những năm tháng đó. Sau này, khi đă là một ngƣời lớn hẳn hoi, tôi luôn cảm thấy chột dạ khi có một đứa bé nh́n tôi chằm chằm, cái cảm giác của tôi lúc đó là cảm giác nhột nhạt của ngƣời bƣớc ra phố mà quên cái nút áo hay nút quần. Thực ra th́ tƣ cách cũng cần cài nút, nhƣng lúc quên cài th́ chúng ta thƣờng không thấy cảm giác nhột nhạt. Nhiều ngƣời lớn có khuynh hƣớng coi trọng sự ngay ngắn của quần áo hơn là sự ngay ngắn của tƣ cách. Bởi quần áo luộm thuộm dễ dàng bị ngƣời khác phát hiện c̣n sự luộm thuộm của tƣ cách là cái ǵ đó khó phát hiện hơn và khi bị phát hiện th́ lại có vô số lư do để bào chữa. Nhƣng ngƣời lớn đánh lừa ngƣời lớn dễ hơn là đánh lừa trẻ con. Bởi ngƣời lớn tiếp nhận thế giới bằng óc phân tích, c̣n trẻ con cảm nhận thế giới bằng trực giác. Xem cái cách thằng Hải c̣ và con Tủn đối xử với tuổi thơ của tụi nó th́ biết. Những ǵ trực giác thời ấu thơ mách bảo là hay đẹp th́ bây giờ tụi nó dung lư trí để sổ toẹt hết. Cứ nhƣ thể trực giác là cây bút xanh của học tṛ, c̣n lư trí là cây bút đỏ của thầy cô. Tụi nó phủi kỷ niệm nhƣ phủi bụi, nhằm phi tang quá khứ. Nhƣng đó là thứ bụi kim cƣơng. Tôi đă gom những hạt bụi óng ánh đó để đúc thành bản tham luận của tôi. À không, bây giờ th́ chienthangdl@yahoo.com 70 những ǵ tôi viết ra không phải để tŕnh bày trong cuộc hội thảo Trẻ em nhƣ một thế giới nữa. Con Tí sún đă bày cách cho tôi: Tham luận trong một hội thảo khoa học đƣơng nhiên buộc phải đề cao tính xác thực, đó sẽ là lư do để Hải c̣ và con Tủn phản đối thậm chí kiện cáo về những ǵ tôi mô tả về tụi nó, nhƣng nếu đây là một cuốn tiểu thuyết th́ quyền hƣ cấu của tác giả sẽ đảm bảo cho tôi tránh xa những kiện tụng lằng nhằng. Thậm chí nếu cần tôi sẽ đế một ḍng chữ ngay trang đầu cuốn sách” Tất cả những nhân vật và t́nh tiết trong cuốn sách này đều do tác giả tƣởng tƣợng ra, nếu có sự trùng hợp ngẫu nhiên th́ đó là chuyện ngoài ư muốn, tác giả không chịu trách nhiệm”. Tôi đă từng thấy những cuốn sách ghi nhƣ thế, và thật mừng là con Tí sún đă ân cần nhắc cho tôi nhớ điều đó. Từ khi t́m ra lối thoát, tôi không c̣n ngần ngừ khi nh́n thấy số phone của ông giám đốc Hải c̣ và bà hiệu trƣởng Tủn hiện ra trên màn h́nh điện thoại của tôi nữa. Tôi hét vào ống nói: - Yên tâm, yên tâm! Sẽ không có bất cứ một bản tham luận nào! - Yên chí, yên chí! Ủy ban UNESCO của Liên hiệp quốc sẽ không biết ở Việt Nam từng có một bé trai rủ một bé gái lên giƣờng một chút chăng từ hồi tám tuổi, họ cũng không biết từng có một phiên ṭa kể tội ba mẹ nào hết. Tôi tắt máy, tặc lƣỡi: Ủy ban UNESCO không biết nhƣng khi cuốn sách này in ra th́ cả thế giới đều biết. Ủa nhƣng tại sao lại phải giấu khi mà những ǵ đă xảy ra với bọn nhóc chúng tôi chắc chắn không phải là điều ǵ bí mật với trẻ con(và cả với những ai từng là trẻ con) trên toàn thế giới, v́ tất cả những đứa trẻ chân chính bao giờ cũng muốn làm những điều tƣơng tự để cuộc sống trở nên lấp lánh hơn và giàu ư nghĩa hơn. chienthangdl@yahoo.com 71 Chắc chắn các bậc làm cha làm mẹ không biết lũ con cái đă giở những tṛ ǵ sau lƣng họ, mặc dù có thể chính là những tṛ mà các bậc làm cha làm mẹ khi c̣n bé cũng đă từng làm sau lƣng các bậc làm ông làm bà đó thôi. Thực ḷng mà nói, khi tôi quyết định phanh phui những chuyện này ra, những ngƣời mà tôi sợ nhất không hẳn là Hải c̣ và con Tủn, mà chính là ba mẹ tôi, cũng nhƣ ba mẹ tụi bạn tôi. Trong mắt các bậc làm cha làm mẹ khả kính đó, xƣa nay chúng tôi vẫn là những đứa con ngoan, nhƣng bây giờ khi đọc cuốn sách này họ chợt nhận ra chúng tôi không ngoan nhƣ họ tƣởng, mặc dù rốt cuộc những đứa con không ngoan đó vẫn thành đạt trong xă hội, vẫn thành ông giám đốc này, bà hiệu trƣởng kia, ông nhà văn nọ… Và tôi không chỉ sợ ba mẹ tôi, ba mẹ thằng Hải c̣, ba mẹ con Tủn và ba con Tí sún. Mà sợ tất cả các bậc làm cha làm mẹ khác trên đời. Đọc xong cuốn sách này, họ sẽ giật nẩy ḿnh, từ đó bắt đầu nh́n con cái bằng ánh mắt khắt khe hơn và dĩ nhiên là nhiều ngờ vực hơn cứ nhƣ thể đă là con cái th́ thế nào cũng sắp sửa làm điều ǵ dó hết sức bậy bạ. Thực ra th́ mọi đứa trẻ đều hồn nhiên. Chúng tôi lỡ tay phá hỏng khu vƣờn nhà thằng Hải c̣ chẳng qua là do ngây ngô. Lúc đó chúng tôi vẫn tin vào điều chúng tôi làm, thậm chí đêm đêm tôi vẫn nằm mơ thấy những ḥm vàng chôn dƣới những góc mận sau nhà thằng Hải c̣. Sau này, khi đă là ngƣời lớn th́ tôi thất vọng khi thấy ngƣời lớn không có đƣợc thái độ trong sang nhƣ lúc họ c̣n trẻ con. Ngƣời lớn bảo trẻ con chúng tôi tri thức mới là kho báu thực sự, nhƣng nhiều ngƣời trong số họ không hề muốn chinh phục tri thức mà chỉ thích săn t́m bằng chienthangdl@yahoo.com 72 cấp. Ngƣời lớn cũng nói nhƣ vậy về t́nh yêu và đối xử với t́nh yêu cũng với cách thức thô bạo nhƣ họ đă đối xử với tri thức. Bây giờ con tôi cũng hay hỏi tôi về t́nh yêu. Tự nhiên tôi nhớ đến con Tủn và nói: - T́nh yêu là một cuộc rƣợt bắt nhƣng trong nhiều trƣơng hợp ta cố rƣợt theo ngƣời này nhƣng rốt cuộc lại bắt đƣợc ngƣời khác, con à. Con tôi may mắn hơn nhiều ngƣời. Nó đă bắt đúng ngƣời mà nó rƣợt ( hay rƣợt nó). Thế nhƣng nó vẫn lo lắng: - Ngƣời ta bảo hôn nhân là mồ chôn của t́nh yêu có đúng không hả ba? Tôi nghĩ đến cuộc hôn nhân êm đẹp của con Tí sún, nhún vai đáp: - Hôn nhân không chôn ai hết. Chỉ có ngƣời chồng và ngƣời vợ chôn lẫn nhau nếu họ muốn nhƣ vậy. - Thế tại sao… Tôi cắt ngang câu hỏi của con tôi: - Con ơi, những cặp vợ chồng tan vỡ là những ngƣời nghĩ rằng hôn nhân là điểm kết thúc của t́nh yêu trong khi thực ra nó là điểm bắt đầu. Tôi nh́n vẻ mặt ngơ ngác của con tôi, cố t́m một cách diễn đạt dễ hiểu: - Trƣớc khi cƣới nhau, con ngƣời ta chỉ tập yêu nhƣng chƣa thực sự biết yêu. Yêu là thứ con ngƣời ta cần phải học và cần phải nỗ lực suốt đời, con à. Hôn nhân sẽ dạy ngƣời ta yêu. Tất nhien là có những ngƣời không học nổi, hậu quả là họ bị đuổi khỏi hôn nhân nhƣ những học sinh lƣời bị đuổi ra khỏi trƣờng. Mắt con tôi sáng lên: chienthangdl@yahoo.com 73 - Học yêu cũng giống nhƣ học bơi vậy hả ba? Không học ngƣời ta vẫn bơi đƣợc, nhƣng bơi theo kiểu con cún. Chỉ có học đàng hoàng, ngƣời ta mới biết bơi sải, bơi ngửa, bơi ếch và bơi bƣớm. Tôi cƣời, nhớ lại cảnh tôi từng nhào xuống sông hồi tám tuổi: - Và những ai lƣời sẽ bị ch́m. o0o Tôi không lƣời nhƣng tôi vẫn cứ ch́m. Tôi nhớ đến ngày con Tủn chuyển nhà đi nơi khác. Ba nó t́m đƣợc một công việc ngon lành ở thành phố, thế là cả nhà theo chân ba nó. Một ngày trƣớc hôm con Tủn ra đi, tôi đánh liều mƣợn chiếc điện thoại của chú Nhiên nhắn tin vào máy của mẹ nó: - Chiều nay chúng ta chia tay một chút chăng? Buồn ơi là sầu! Mẹ con Tủn đă hết giận tôi vụ nhắn tin linh tinh hôm trƣớc. Có lẽ vậy, v́ con Tủn kể với tôi là mẹ nó đă nói với nó bằng giọng hết sức dịu dàng: - Thằng cu Mùi muốn gặp con. Thằng cu Mùi và con Tủn lại ngồi trong quán chè của bà Hai Đọt. Gió ngoài sông thổi vào mát rƣợi, và lần đầu tiên tôi biết buồn. Nhiều ngƣời sợ nỗi buồn. Nhƣng tôi không sợ. Tôi chỉ sợ một cuộc sống không buồn không vui, nói chung là nhạt nhẽo. Đôi khi chúng ta cũng cần có nỗi buồn làm bạn, nhất là lúc cuộc sống bỗng dƣng trống trải và cảm giác cô độc xâm chiếm ta từng phút một. Khi tôi biết yên những câu thơ đầu tiên của tôi là nhằm chia sẻ điều đó: chienthangdl@yahoo.com 74 Từ khi quen em, anh đă biết nỗi buồn Và nỗi buồn cũng biết mặt anh Ngày mai nếu nỗi buồn t́m đến Cũng nhƣ là gơ cửa ngƣời quen… Bạn nhớ lại mà xem, có phải điều đáng sợ nhất trong cuộc sống là không có ai gơ cửa nhà ḿnh? Tâm hồn chúng ta cũng vậy, chúng ta treo ngoài cửa sổ tâm hồn một quả chuông nhỏ và thật khủng khiếp nếu tiếng chuông vui tai đó không một lần vang lên. Nhƣ vậy, nỗi buồn đă rung chuông tâm hồn một chú bé tám tuổi ngày tôi xa con Tủn. Tôi ngồi nh́n nó múc từng muỗng chè đƣa vô miệng mà muốn khóc. Con Tủn không khóc. Nó mê mải ăn. Nó ăn một lèo ba chén chè. Sau này tôi mới biêt bọn con gái khi buồn khổ thƣờng ăn nhiều. Có đứa nhờ thất t́nh mà mập lên. Có vẻ nhƣ khi không c̣n dịp nói những lời yêu thƣơng, cái miệng đă hồn nhiên quay lại với chức năng nhai và nuốt. Nhiều cô bạn vừa ly hôn nói với tôi: Ăn vậy thôi, chẳng thấy ngon lành ǵ, nhƣng cơ thể cứ đ̣i hỏi phải ăn. Hay thức ăn là thứ có thể lấp đầy nỗi buồn chăng? Con Tủn trong buổi chiều chớm thu hôm đó cũng vậy. Chiếc muỗng đi qua đi lại giữa chén chè và đôi môi nó nhƣ những chuyến bay khứ hồi gấp gáp, tôi nh́n đến hoa cả mắt. Nhƣng ăn xong, vừa đặt chiếc muỗng xuống th́ con Tủn bắt đầu khóc. Khi ăn con Tủn ăn nhiều hơn tôi gấp ba lần. Và khi khóc, nó khóc nhiều hơn tôi gấp sáu lần. Nƣớc mắt đẫm mặt nó nhƣ thể nó đang ngồi dƣới mƣa. Khóc một hồi, nó liếc tôi, đƣa tay quẹt vội lên má rồi vùng chạy ra ngoài. chienthangdl@yahoo.com 75 Vậy thôi, buổi chia tay hôm đó chỉ gói gọn trong hai động tác: ăn và khóc. Không ai nói với ai đƣợc câu nào. Tôi có biết bao điều muốn nói với con Tủn. Rằng tôi rất mến nó, mặc dù bao giờ chơi tṛ vợ chồng tôi cũng cƣới con Tí sún làm vợ. Nhƣng rốt cuộc tôi đă không nói ǵ. Ngay cả câu đơn giản nhất là chúc nó lên đƣờng b́nh an, tôi cũng không kịp thốt ra. Mƣời năm sau, tôi gặp lại con Tủn khi tôi lên thành phố học đại học.( Thằng Hải c̣ lên trƣớc một năm. Năm sau tới lƣợt tôi và con Tí sún). Trong nhiều năm liền, bốn đứa tôi đă cặp kè với nhau vui vẻ nhƣ những ngày thơ ấu. Tôi đă tíu tít với con Tủn bao nhiêu là chuyện, trừ chuyện ngày xƣa tôi thích nó. Mƣời năm sau nữa, tức là vào lúc hai đứa tôi đă hai mƣơi tám tuổi và con Tủn chuẩn bị lên xe hoa, tôi mới thú thật với nó những ǵ tôi nghĩ về nó hai chục năm trƣớc. Con Tủn tỉnh bơ: - Hồi đó em cũng thích anh. - Đừng giỡn chơi nha. – Tôi giật thót – Thích anh sao suốt ngày em cứ đi chơi với thằng Hải c̣? - Chính v́ thích anh, em mới không dám đi chơi với anh. Tôi hỏi mà nghe mồ hôi đẫm gáy: - Em nói thiệt không đó? - Em sắp lấy chồng rồi, nói dối anh làm chi! Câu nói của con Tủn gh́m chặt tôi xuống ghế. Nó đặt tấm thiệp cƣới xuống bàn và ra về một lúc lâu, tôi vẫn không sao nhấc ngƣời lên nổi. chienthangdl@yahoo.com 76 Hai mƣơi tám tuổi thực ra không chàng trai nào có khả năng hiểu hết về con gái. Và có thể suốt cả đời vẫn vậy. Ngƣời ta nói đúng: hăy yêu phụ nữ nhƣng đừng hoài công hiểu họ. Tại sao con Tủn thích tôi nhƣng nó cứ bám lẵng nhẵng theo thằng Hải c̣ để tôi phải buồn bă thích con Tí sún? Lúc hai mƣơi tám tuổi, tôi cứ nghĩ măi về chuyện này và t́m ra cả chục lư do, lư do nào cũng chí lư.Bây giờ, lúc ngồi viết cuốn sách này tôi đủ từng trải để không thắc mắc nữa, đơn giản v́ bản thân phụ nữ đôi khi họ c̣n không hiểu họ và phản ứng của họ nói chung rất khó lƣờng. Có lẽ sự khó lƣờng của phụ nữ chính là bản năng tự vệ mà tạo hóa đă ban cho họ. Sức vóc của phụ nữ thua thiệt so với đàn ông, và họ sẽ bị đàn ông xúm vào cai trị nếu một ngày nào đó họ trở nên dễ hiểu. Tóm lại, phụ nữ giống nhƣ hoa hồng, không phải v́ hoa hồng có gai nhƣ ngƣời ta nói, mà v́ khồn có ai lẩn thẩn t́m cách cắt nghĩa vẻ đẹp của hoa hồng mặc dù tất cả chúng ta đều yêu nó. “Tôi yêu hoa hồng”, thế là đủ! “Và tôi đă ch́m”, thế cũng là quá đủ! Chƣơng 11. TRANG TRẠI CHÓ HOANG Nhƣ vậy, cuối cùng cuốn sách này đă đƣợc viết ra. Nó đă đƣợc bắt đầu vào một ngày tám tuổi tôi thấy cuộc sống sao mà tẻ nhạt và kết thúc vào một ngày tám tuổi khác tôi khám phá ra cuộc sống không c̣n tẻ nhạt nữa, nhƣng sao mà buồn quá. Tâm hồn con ngƣời từ khi sinh ra giống nhƣ mặt hồ phẳng lặng cho đến khi nỗi buồn đầu tiên đƣợc cuộc đời ném xuống. Từ ngày con Tủn ra đi, đối với tôi cuộc sống đă bắt đầu có mùi vị, dù đó là thứ mùi vị không dễ chịu nhƣng nhờ nó mà tôi không cảm thấy nhạt miệng khi thử nếm cuộc sống. chienthangdl@yahoo.com 77 Nhƣ bạn biết đấy, tôi đă làm mọi cách để không phải nghe thứ âm thanh đều đều, đơn điệu và ṃn mỏi của bánh xe thời gian lăn qua đời tôi. Tôi cùng Hải c̣, con Tủn và con Tí sún nghĩ ra hết tṛ này đến tṛ khác để thu xếp cuộc sống theo ư ḿnh, trong đó lắm tṛ ngu ngốc nhƣng cũng không ít tṛ thong thái. Khi c̣n lại ba đứa ở thị trấn buồn tẻ tuổi thơ tôi, chúng tôi lại tiếp tục bày ra hàng mớ những tṛ quái chiêu khác, nhƣ nhúng đầu vào lu nƣớc xem đứa nào nín thở lâu hơn đứa nào và một lần tôi suưt chết khi con Tí sún đè cả hai tay lên cổ tôi để mong tôi thắng bằng đƣợc thằng Hải c̣. Chúng tôi chạy nhƣ điên trong đêm để khi ngƣớc mắt lên sung sƣớng thấy mặt trăng đang đuổi thƣo ḿnh. Chạy chán, chúng tôi đem chiếc thau đặt ngoài sân, đổ nƣớc vào rồi đặt ngửa tấm kiếng soi mặt trong đáy thau để xem cầu vồng hiện lên khi mặt trăng chiếu vào. Nhƣng có lẽ tṛ thú vị nhất là nuôi chó hoang. Chẳng hiểu sao thời gian đó rất nhiều chó hoang đi lạc vào thị trấn. Có khi hai,ba con lếch thếch cặp kè nhau nhƣ một lũ trẻ đi bụi. Chúng lang thang khắp các ngả đƣờng, lê la và sục sạo trong chợ, thỉnh thoảng tạt vào nhà chúng tôi. Tôi giữ lại một con, lấy cơm nguội cho nó ăn và nói với Hải c̣ và con Tí sún: - Tụi ḿnh sẽ mở một trang trại nuôi chó. - Để làm ǵ? – Con Tí sún ngơ ngác. chienthangdl@yahoo.com 78 - Tụi ḿnh sẽ huấn luyện chúng thành những con chó thông minh, biết nghe lời. - Để làm ǵ? – Tới phiên thằng Hải c̣ thắc mắc, nó hỏi y hệt con Tí sún. - Sao lại để làm ǵ. Sau đó tụi ḿnh sẽ đem bán. Đƣợc cả khối tiền! Kiếm đƣợc tiền mà không phải ngửa tay xin ba mẹ là ƣớc muốn của mọi đứa trẻ trên đời.( Ngƣời lớn không vậy. Có nhiều ngƣời lớn thích xin xỏ. Ngƣời lớn làm ra tiền và có thừa tiền để mua một chiếc vé xem kịch, xem ca nhạc, vé vào cổng một khu vui chơi nhƣng ngƣời lớn lại thích kỳ kèo xin cho thêm một tấm vé mời dù rất nhiều trƣờng hợp họ nhận đƣợc tấm vé mời kèm theo cái nhăn mặt khó chịu của ngƣời cho. Điều đó thật khó hiểu dù cho nó thật dễ hiểu!) Kể từ hôm đó, chúng tôi thi nhau giữ lại bất cứ con chó hoang nào lạc vào nhà hoặc đi ngang qua trƣớc cửa. Trang trại nuôi chó đặt bản doanh tại nhà con Tí sún v́ nhà nó rộng và ba nó hầu nhƣ đi vắng suốt ngày. Tôi và thằng Hải c̣ có nhiệm vụ huấn luyện và cung cấp thực phẩm cho lũ chó. Về công tác huấn luyện chó th́ đứa nào cũng giành đƣợc là huấn luyện viên. Chúng tôi suưt ẩu đả nhau v́ chiếc ghế vinh quang này nếu con Tí sún không can ngăn và đƣa ra một đề nghị hết sức thông minh là tôi và Hải c̣ thay nhau mỗi đứa giữ chức huấn luyện viên một ngày. Thằng Hải c̣ ngồi nhỏm trên gót chân, tay giữ chặt con chó có cái tên hết sức quư tộc là Hoàng tử bé. Nó liếc tôi và con Tí sún: - Tụi mày xem này! Nói xong, nó ném chiếc dép ra xa, rồi lập tức buông con Hoàng tử bé ra, miệng “xùy, xùy” thật lớn. Hoàng tử bé hăng hái lao theo chiếc dép. chienthangdl@yahoo.com 79 Hải c̣ ra lệnh: - Ngậm lấy! Hoàng tử bé ngoan ngoăn ngoạm chiếc dép. - Giỏi lắm! Đem lại đây! – Hải c̣ hét lớn, trông nó khoái chí ra mặt. Con Hoàng tử bé giả điếc, ngoạm chiếc dép chạy luôn ra đƣờng. Hải c̣ cụt hứng: - Chắc tại tao la lớn quá. Nó tƣởng tao mắng nó. Hải c̣ vọt chạy ra đƣờng, rƣợt theo con chó ngốc nghếch. Năm phút sau, nó lại một tay ôm cổ con Hoàng tử bé, tay kia lăm lăm chiếc dép. - Nào, làm lại nào! Hải c̣ ném chiếc dép và con chó lại lao đi. Lần này Hải c̣ không dám la lớn nữa. Vừa thấy con Hoàng tử bé ngoạm đƣợc chiếc dép, nó kêu khe khẽ” Lại đây! Lại đây !”, giọng năn nỉ thấy tội, tay búng tróc tróc. Con chó quay cổ nh́n, lƣỡng lự một giây, rồi nhả chiếc dép ra, phóng vụt về phía Hải c̣. Trong khi tôi và con Tí sún ôm bụng cƣời ngặt nghẽo th́ Hải c̣ tḥ tay cốc đầu con Hoàng tử bé: - Mày đúng là ngu nhƣ chó! Bữa đó, huấn luyện viên Hải c̣ dạy chó đến mệt nhoài. Trong khi con Hoàng tử bé vẫn tung tăng vui vẻ th́ Hải c̣ thở không ra hơi, trông nó vừa mệt vừa chán đời khủng khiếp. Tôi cƣời kh́ kh́: chienthangdl@yahoo.com 80 - Xem tao đây nè. Muốn huấn luyện chó thành công phải thƣởng cho nó. Mày xem các tiết mục xiếc thú trên tivi th́ biết. Dù là dạy chó, cá heo, cọp hay sƣ tử, bao giờ ngƣời dạy thú cũng cho nó ăn một thứ ǵ đó. Tôi kêu con Tí sún kiếm một cái bánh, bẻ ra từng mẩu nhỏ. Tôi dứ dứ mẩu bánh trƣớc mặt con Hoàng tử bé, giọng nghiêm trang: - Nghe đây, nhóc! Nếu mày nhặt chiếc dép đem về cho tao, tao sẽ thƣởng cho mày mẩu bánh này. Con Hoàng tử bé vẫn nh́n lom lom mẩu bánh trên tay tôi, nƣớc dăi chảy ƣớt hai bên mép. Tôi trông thái độ của nó, ngờ rằng nó chƣa nghe tôi nói ǵ, bèn cẩn thận và chậm răi lặp lại một lần nữa, rồi cao giọng: - Nhớ chƣa? Nghe tôi lớn tiếng, con Hoàng tử bé nhấc mắt lên khỏi mẩu bánh để nh́n tôi với vẻ thăm ḍ, nhƣng chỉ một giây sau, nhƣ không chịu đƣợc cơn đ̣i hỏi của dạ dày, ánh mắt nó lại rớt xuống mẩu bánh trên tay tôi, chân cẳng cựa quậy một cách bồn chồn. Tôi nóng ruột liệng chiếc dép ra xa, quát: - Mày nhặt chiếc dép đem về đây rồi sẽ đƣợc ăn. Con Hoàng tử bé bỏng chẳng buồn nhúc nhích, ánh mắt nó vẫn xẹt qua xẹt lại giữa mẩu bánh và gƣơng mặt tôi một cách khẩn trƣơng. Thấy Hoàng tử bé giả điếc, Hải c̣ và con Tí sún cƣời hích hích khiến tôi nhột nhạt nhƣ có ai cù. Hải c̣ c̣n chọc quê tôi: chienthangdl@yahoo.com 81 - Tƣởng sao! Dạy cho con Hoàng tử bé không thèm nghe lời ḿnh, tao cũng làm đƣợc. Tôi liếc con Tí sún, đỏ mặt chống chế: - Tao quên. Trƣớc tiên cần phải làm gƣơng cho nó. - Làm gƣơng là sao hả anh? - Là làm mẫu cho nó xem trƣớc. – Tôi găi cằm, giảng giải – Bọn chó là chúa ngốc. Nếu không biểu diễn cho nó xem qua một lần con Hoàng tử bé sẽ chẳng hiểu ḿnh muốn ǵ ở nó. Tôi trút những mẩu bánh vụn lên chiếc ghế thấp, hai bàn tay phủi phủi đập đập một hồi, rồi ḅ xuống nền đất, dặn con Tí sún: - Bây giờ tao đóng vai con Hoàng tử bé, mày liệng chiếc dép cho tao lƣợm về, sau đó mày đút bánh cho tao ăn. - Em hiểu rồi. Thế là con Hoàng tử bé sẽ bắt chƣớc làm theo. Con Tí sún cƣời khúc khích. Nó rút chiếc dép dƣới chân liệng tuốt đằng góc nhà, ra lệnh: - Nào, lƣợm chiếc dép đem lại đây cho chị! Tôi ḅ lom khom trên hai đầu gối, tay chống xuống đất, lết lại chỗ chiếc dép. Chiếc dép dơ hầy, lúc đầu tôi định nhặt bằng tay nhƣng sợ làm nhƣ vậy con Hoàng tử bé sẽ không lănh hội đƣợc trọn vẹn bài học, tôi liều nín thở cúi xuống ngoạm chiếc dép vô miệng. Khi quay lại, tôi sửng sốt thấy con Hoàng tử bé không thèm quan tâm ǵ đến tôi. Nó đang chồm lên ghế, tỉnh bơ ngoạm hết mẩu bánh này đến mẩu bánh khác. Cứ nhƣ thể tôi là con chó thật và nó là tôi thật. chienthangdl@yahoo.com 82 Tôi nhả chiếc dép hôi ŕnh trong miệng ra, giận dữ: - Hoàng tử bé! Mày học hành kiểu ǵ thế hả? Con chó nghe tôi hét, hoảng hồn thả hai chân trƣớc xuống khỏi ghế, ngoái cổ nh́n tôi. Tôi chƣa nguôi tức: - Mày là chó chứ tao đâu phải là chó. Tại sao trong khi tao ngoạm dép th́ mày ngoạm bánh hả? Tôi hầm hầm chạy lại chiếc ghế, tính cốc cho nó một phát vào đầu nhƣng con Hoàng tử bé đă nhanh chân lủi mất, kết thúc luôn buổi huấn luyện đầu tiên của tôi và Hải c̣, tất nhiên là kết thúc theo cái cách chúng tôi không hề muốn. Suốt một tuần lễ tiếp theo, công tác huấn luyện chó của chúng tôi không tiến triển thêm đƣợc bƣớc nào. Trong khi đó, những lời ca than của các bậc phụ huynh ngày một nhiều. Ba mẹ tôi và ba mẹ Hải c̣ bắt đầu nh́n hai đứa con bằng ánh mắt nghi ngờ khi thức ăn trong tủ chạn thƣờng xuyên biến mất. Đến khi phát hiện chúng tôi đang nuôi một bầy chó hoang tại nhà con Tí sún th́ sự nghi ngờ chuyển thành đe dọa. Ba tôi hăm he: - Mày mà c̣n đánh cắp thức ăn trong tủ lần nữa là tao chặt tay mày nghe, cu Mùi! Ba thằng Hải c̣ chắc cũng hù dọa nó bằng những lời na ná nhƣ ba tôi nên những ngày sau mỗi khi qua thăm trang trại huấn luyện chó nó chỉ dám lận trong áo vài mẩu cơm cháy. Lẽ ra ngƣời có đủ bực dọc nhất để phê phán bọn tôi là ba con Tí sún. Không thể bảo việc con gái chienthangdl@yahoo.com 83 ông biến ngôi nhà sạch sẽ và yên tĩnh thành một trại nuôi chó chộn rộn và thoang thoảng múi cứt đái là một hành động đáng để ngƣời lớn hoan nghênh. Thế nhƣng ông không la rầy hay trách móc bọn tôi một lời và điều đó khiến tôi và Hải c̣ đồng ư một cách rƣng rƣng rằng nếu có một ngƣời cha tốt nhất trên đời th́ đó chính là ba con Tí sún. Quan niệm đó chỉ đổ vỡ khi chúng tôi phát giác bầy chó hoang trong trang trại cứ lần lƣợt biến mất từng con một. Thoạt đầu chúng tôi nghĩ những con chó đó đă trốn nhà ra đi để thỏa măn nỗi đam mê về một cuộc sống dọc đƣờng gió bụi. Nhƣng đến một ngày con Tí sún t́nh cờ bắt gặp ba nó đang chén chú chén anh với ba thằng Hải c̣ trong quán rƣợu lăo Ba Đực, trƣớc mặt là một mâm thịt đƣợc tô điểm bởi lá mơ và củ riềng th́ bọn tôi đă đau xót hiểu ra những chú chó khốn khổ đó đă thực sự ra đi đến cơi nào trong trần gian đầy bụi bặm này. Trang trại chó giải tán kể từ ngày đó, không kèn không trống. Giấc mơ kiếm tiền của những chú nhóc cô nhóc tám tuổi cũng tan thành mây khói. Chỉ tiếc là con Tủn đă ra đi, nếu không bốn đứa tôi thế nào cũng lập một phiên ṭa để kể tội ba con Tí sún. Ông thật là may. Chƣơng 12. CUỐI CÙNG LÀ CHUYẾN TÀU KHÔNG CÓ NGƢỜI SOÁT VÉ Nhiều ngƣời bảo thịt chó rất ngon. Thậm chí có ngƣời bảo bên Hàn Quốc, có cả một ngành công nghệ chế biến thịt chó. V́ thịt chó là món ăn khoái khẩu của ngƣời Hàn. Ngƣời phƣơng Tây ghê sợ điều đó. Ngƣời phƣơng Tây rất yêu quư vật nuôi, đến mức có ngƣời bảo rằng ở phƣơng Tây cá đối tƣợng mà xă hội quan tâm đƣợc xếp theo thứ tự: trẻ em, phụ nữ, chó mèo, cuối cùng mới đến đàn ông. Đó là lư do v́ sao rất nhiều nhân vật nổi tiếng ở phƣơng chienthangdl@yahoo.com 84 Tây kịch liệt phản đối khi Hàn Quốc đƣợc Liên đoàn bóng đá thế giới chọn là một trong hai quốc gia tổ chức World Cup 2002. Lúc tôi đang ngồi viết lại câu chuyện này, trong ṿng bán kính một cây số tính từ chỗ tôi ngồi có ít nhất năm nhà hàng đặc sản, ở đó ngƣời ta quảng cáo và bày bán không thiếu một món ăn lạ lẫm nào: nai, chồn, rắn, tê tê, nhím, thằn lằn núi, đà điểu… Tôi đă thử ăn một vài món trong số đó và thú thật là chẳng thấy ngon lành ǵ, hoặc nếu cảm thấy ngon v́ lạ miệng th́ cũng không ngon đến mức muốn ăn lại lần thứ hai. Thực ra, các món ăn ngon nhất luôn luôn vẫn là các thức ăn quen thuộc: các loại thịt heo, ḅ,gà…Trƣớc khi heo, ḅ, gà trở thành gia súc, chắc chắn loài ngƣời đă có hàng ngàn năm dùng răng và lƣỡi sang lọc các loại thịt trên trái đất . Tổ tiên chúng ta dĩ nhiên đă thử nếm qua các thứ thịt nai, chồn , rắn, tê tê, nhím, thằn lằn núi, đà điểu và vô số các động vật khác( bây giờ gọi là đặc sản) lẫn chó, ngựa, mèo, heo, ḅ, gà ( lúc đó c̣n gọi là chó rừng, ngựa rừng, mèo rừng, heo rừng, ḅ rừng, gà rừng) và cuối cùng đă đi đến kết luận: các loại thịt heo, ḅ, gà là tuyệt nhất. Từ phán quyết đó, heo rừng, ḅ rừng, gà rừng đă đƣợc nuôi dƣỡng và thuần hóa để trở thành nguồn cung cấp thực phẩm vĩnh viễn cho con ngƣời. Đó là một lựa chọn vô cùng sáng suốt và có giá trị ở mọi không gian và thời gian: cho đến nay ba loại thịt trên nghiễm nhiên chiếm một vị trí không thể thay thế trên bàn ăn của mọi gia đ́nh từ Đông sang Tây. Chó đă không đƣợc chọn lựa làm thực phẩm, hiển nhiên là có lư do của nó, không chỉ v́ nó có khoái khẩu và bổ dƣỡng hay không. Loài ngƣời thuần hóa ngựa để cƣỡi, trâu để kéo cày, mèo để bắt chuột và chó để trông nhà, và quan trọng hơn là để làm bạn với con ngƣời, đặc biệt làm bạn với trẻ con. chienthangdl@yahoo.com 85 Tôi, thằng Hải c̣ và con Tí sún không thể nói với Hoàng tử bé”Thịt của bạn ngon lắm”. Mọi đứa trẻ khác cũng không thể nói với mọi con chó khác những lời nhƣ thế. Đơn giản, trẻ con không bao giờ nh́n chó nhƣ nh́n một món ăn, dù gƣơm kề cổ. C̣n tại sao chó trở thành bạn của con ngƣời th́ có lẽ tôi không cần phải giải thích. Tôi tin bất cứ ai đọc cuốn sách này cũng từng có một con chó là bạn. Với một đứa trẻ, thèm ăn thịt một con chó cũng chẳng khác nào thèm ăn thịt một đứa bạn thân của ḿnh. Điều đó đáng kinh sợ, v́ đứa trẻ khi đó sẽ giống nhƣ những con yêu tinh ăn thịt ngƣời trong các câu chuyện cổ. Đó là lư do tại sao bọn tôi quyết định giải tán trang trại chó hoang trong đau đớn, mặc dù để làm đƣợc điều đó thật là vất vả. Lũ chó không chịu ra khỏi nhà dù bọn tôi thi nhau ḥ hét, quát tháo, mắng mỏ, dậm chân th́nh thịch và dứ dứ nắm đấm trƣớc mặt chúng. Cuối cùng, tôi, thằng Hải c̣ và con Tí sún mỗi đứa ẵm một con trên tay, chạy ră cả chân để đến một nơi xa nhất có thể, thận trọng đặt chúng xuống để rồi ngán ngẩm nhận ra khi tụi tôi quay về th́ bọn chó vẫn lẽo đẽo sau lƣng. Chẳng đặng đừng, con Tí sún quyết định đóng cổng rào nhốt lũ chó bên ngoài và chúng tôi đă trải qua những ngày cắn rứt khi phải chứng kiến lũ chó con nằm con ngồi chầu chực suốt ngày đêm bên ngoài cổng nhà con Tí sún, thắc thỏm nh́n vào. Ngày con chó cuối cùng thất thểu bỏ đi cũng là ngày bọn tôi chạm đến đáy của sự chịu đựng. Ba đứa tôi đều kiệt sức và đồng loạt lăn ra ốm một trận ra tṛ. o0o chienthangdl@yahoo.com 86 Cuộc đời nhƣ vậy là đă thôi tẻ nhạt, theo cái cách số phận dành cho mỗi ngƣời. Nỗi buồn về sự ra đi của lũ chó hoang chồng lên nỗi buồn về sự ra đi của con Tủn đă khiến một chú bé tám tuổi phải kiễng chân lên để tập làm ngƣời lớn. Tôi nghĩ ngợi hơn, sầu tƣ hơn, và nhƣờng nhƣ không c̣n háo hức sắp xếp lại thế giới nữa. Tôi biết ḿnh không thể khơi ḍng đời theo bản vẽ trong đầu tôi, và nếu tôi có cố khơi theo hƣớng này th́ ḍng đời vẫn chảy theo hƣớng khác. Thôi, chuyện đó hẵng để sau này, mặc dù khi trở thành ngƣời lớn chúng ta thƣờng có xu hƣớng bơi theo những ḍng chảy đă đƣợc ngƣời khác khơi sẵn, nhƣ xe cộ luôn tuân thủ luật giao thông, chỉ để đƣợc an toàn. Bên cạnh cái dở, ngƣời lớn tất nhiên cũng có cái hay của ngƣời lớn. Tôi là ngƣời lớn, nếu tôi không nghĩ vậy có khác ǵ tôi phủ định chính ḿnh. Nhƣng mà đó là sự thật. Trẻ con cũng yêu ba mẹ, cũng biết ba mẹ yêu ḿnh nhƣng đón nhận sự chăm sóc đó một cách hồn nhiên, chả nghĩ ngợi ǵ. Ḷng hiếu thảo đối với ba mẹ, chỉ ngƣời lớn mới cảm nhận đầy đủ. Đặc biệt khi ngƣời lớn đó sinh con, nuôi con và vất vả v́ con th́ sự cảm nhận đó càng sâu sắc hơn nữa. V́ vậy mà các bậc làm cha làm mẹ không nên lo lắng thái quá ( khi tôi khẳng định rằng mọi đứa trẻ trên thế giới này đều từng oán trách ba mẹ) v́ những đứa con oán trách ba mẹ nhiều nhất sau này sẽ là những đứa con biết ơn ba mẹ nhiều nhất, trong đó có cả lư do là hồi nhỏ đă trót oán trách ba mẹ nhiều quá. Ngƣời lớn c̣n có cái hay nữa là thỉnh thoảng vờ vịt một cách đáng yêu. Nhƣ ông giám đốc Hải c̣ và bà hiệu trƣởng Tủn… chienthangdl@yahoo.com 87 Khi cuốn sách này phát hành đƣợc hai ngày, tôi chết điếng ngƣời khi nhác thấy chiếc xe hơi quen thuộc của Hải c̣ đỗ xịch trƣớc cửa. Một ḿnh Hải c̣ t́m tới gây sự tôi đă hăi, đằng này lục tục leo xuống xe ngoài Hải c̣ c̣n có thêm con Tủn. Ôm kè kè một chồng sách bên hông nhƣ thể ôm bom, cả hai xồng xộc bƣớc vào nhà. Tôi vội vă lao ra chặn ngay cửa, nhƣ muốn dùng thân ḿnh lấp nỗi nguy hiểm: - Này, này… cậu… Trái với sự mong đợi của tôi, Hải c̣ toét miệng cƣời: - Tụi này đến chúc mừng cậu đây. Trƣớc bộ mặt chắc là rất đần đần của tôi, Hải c̣, với con Tủn theo sau, đi thẳng vô trong, đặt chồng sách trên tay xuống bàn – cả hai đứa. Tôi nh́n hai chồng sách, há hốc miệng khi nhận ra đó là cuốn sách tôi vừa in: - Các cậu định làm ǵ thế? - C̣n làm ǵ nữa!- Hải c̣ vẫn tṛng lên mặt nụ cƣời rạng rỡ - Mua sách của cậu, đem tới nhà cậu th́ là để xin chữ kư của cậu chứ c̣n làm ǵ! Tôi không biết tôi đă ngồi vào bàn bằng cách nào. Tôi ngƣớc nh́n hai đứa bạn trƣớc mặt bằng ánh mắt của ngƣời vẫn chƣa ra khỏi cơn mộng du: - Thế các cậu không giận ḿnh à? chienthangdl@yahoo.com 88 Con Tủn trƣng ra bộ mặt ngây thơ: - Giận chuyện ǵ hả anh? - Th́ các cậu chả bảo ḿnh đem chuyện hồi bé của các cậu ra bêu riếu là ǵ! - Ối, sao mà cậu ngốc thế! – Hải c̣ kêu lên, giọng lớn đến mức có thể cảm tƣởng nó đang cố đánh thức cả thị trấn – Tụi này nói nhƣ vậy là để cậu dẹp quách cái bản tham luận vớ vẩn của cậu đi. Một tuổi thơ tuyệt vời nhƣ thế mà đem ra viết tham luận trong hội nghị th́ phí quá. Tôi cƣời nhƣ mếu: - Thế ra việc ḿnh quyết định viết những câu chuyện hồi bé thành sách là nằm trong ư đồ của các cậu sao? Con Tủn hít vô một hơi, mặt nó ửng lên nhƣ tráng men: - Anh ơi, đó là một ư đồ tốt đẹp. Tôi nh́n sững con Tủn: - Em không ngại học sinh và phụ huynh học sinh biết đƣợc chuỵện hồi tám tuổi em đă nhận đƣợc một tin nhắn nóng bỏng… - Thú thật là em đă quên mất chuyện đó rồi. Bao nhiêu năm rồi c̣n ǵ! – Con Tủn chép miệng và khi nói tiếp th́ mặt nó lộ vẻ xúc động – Bây giờ em đọc lại, em mới chợt biết là suưt chút nữa em đă đánh rơi một kỷ niệm đẹp. Có ǵ đâu mà ngại hả anh. Ai mà chẳng biết anh đă nhắn tinh cho em một cách trong sáng… Tôi len lét nh́n Hải c̣: - Nhƣng một ông giám đốc hồi bé từng lập một phiên ṭa… - Lập hay không lập cũng thế thôi! Mỗi đứa trẻ đều có một phiên ṭa trong ḷng ḿnh. – Hải c̣ nhịp những ngón tay lên mặt bàn làm phát ra những tiếng lách cách nhƣ để đệm cho câu nói – chienthangdl@yahoo.com 89 Ngƣời lớn cần phải biết rằng trẻ con cũng thƣờng xuyên phán xét họ nghiêm khắc không kém ǵ họ phán xét chúng. Điều đó sẽ giúp cho ngƣời lớn chú ư đến cách sống của ḿnh. Hải c̣ nhe răng cƣời: - Tôi không tin ngƣời lớn sẽ cách chức tôi chỉ v́ hồi bé tôi từng lập một phiên ṭa kể tội ngƣời lớn. Suốt cuộc gặp gỡ, tôi nói rất ít, không phải v́ không có ǵ để nói mà v́ thằng Hải c̣ và con Tủn đă chiếm diễn đàn một cách thô bạo trong buổi sáng hôm đó, chỉ để bốc cuốn sách của tôi lên mây. Suốt hai tiếng đồng hồ, tôi nhƣ bị nhấn ch́m dƣới một cơn băo những lời có cánh. Ngày hôm sau con Tí sún tới và tôi hết sức ngạc nhiên thấy nó chẳng hề ngạc nhiên khi tôi kể cho nó nghe về cuộc viếng thăm của Hải c̣ và con Tủn. - Em biết chuyện đó từ lâu rồi. – Nó mỉm cƣời với vẻ biết lỗi. - Th́ ra em cố t́nh giấu anh. – Tôi dựng mắt lên, giận dỗi nói – Cả ba ngƣời toa rập với nhau? - Bởi v́ trong bốn đứa, anh là ngƣời ǵn giữ kỷ niệm tốt nhất, cũng là ngƣời duy nhất có khả năng kể lại câu chuyện tuổi thơ. - Tiếc thật!- Tôi bất giác buông tiếng thở dài và nh́n ra sân nắng, đột nhiên bắt gặp ḿnh bâng khuâng – Chúng ḿnh đă ở quá xa sân ga tuổi nhỏ. - Nhƣng cuốn sách của anh là chiếc vé tuyệt vời. – Đôi mắt con Tí sún long lanh – Với chiếc vé đó, tụi em đă lên đƣợc chuyến tàu tuổi thơ. Tụi em đă có dịp quay về. - Bây giờ th́ em nấu ḿ gói đă ngon chƣa? – Tự nhiên tôi hỏi. - C̣n anh th́ sao? Anh vẫn đang đi t́m kho báu chứ? – Con Tí sún không đáp lời tôi mà mỉm cƣời hỏi lại. Cứ nhƣ thể hai đứa tôi vẫn đang c̣n ở trên tàu. chienthangdl@yahoo.com 90 Khi đọc đến những câu đối thoại ngớ ngẩn này, giả định là bạn đang cầm cuốn sách của tôi trên tay, tôi tin rằng bạn đang nh́n thấy tôi, Hải c̣, con Tủn và con Tí sún – những nhân vật chính của câu truyện lan man này. Tôi tin nhƣ vậy v́ tôi tin bạn đang ngồi cùng bon tôi trên một chuyến tàu từ khi trang sách đầu tiên mở ra trên tay bạn. Chiếc vé đi tuổi thơ đó, bạn cứ giữ kỹ trong túi áo, v́ không có ngƣời soát vé trên chuyến tàu đặc biệt này. Bạn có thể trở về thăm lại thời thơ ấu của ḿnh bất cứ lúc nào, hay nói khác đi lúc nào mà bạn nhận ra rằng thỉnh thoảng tắm ḿnh trong ḍng sông trong trẻo của tuổi thơ sẽ giúp bạn gột rửa những bụi bặm của thế giới ngƣời lớn một cách diệu kỳ. Ờ, tám tuổi, vẫn là trong trẻo lắm, vẫn khát khao cuộc sống cho dù lúc tám tuổi bạn có thể rầu rầu nói:”Một ngày, tôi chợt nhận thấy cuộc sống thật là buồn chán và tẻ nhạt”. Câu nói yếm thế đó của một đứa trẻ có thể bắt đầu cho một cuốn sách vui nhộn. Nhƣng bây giờ, đă lớn, nếu một ngày bạn cảm thấy sự bế tắc của cuộc sống gieo vào đầu bạn ư nghĩ ảm đạm đó th́ rất có thể đó là khởi đầu cho một câu chuyện tệ hại và chân trời có khả năng khép lại trƣớc mắt bạn. V́ vậy, để sống tốt hơn đôi khi chúng ta phải học làm trẻ con trƣớc khi học làm ngƣời lớn, tôi đă nghĩ nhƣ vậy khi ngồi cặm cụi gơ cuốn sách này… TPHCM, tháng 1-2008 Ở một nơi nào đấy xa xôi Có thành phố nhƣ giấc mơ im ắng. chienthangdl@yahoo.com 91 Đầy bụi bám. Một ḍng sông lẳng lặng. Một ḍng sông nƣớc nhƣ gƣơng lờ trôi… Ở một nơi nào đấy xa xôi Có thành phố ngày xƣa, có thành phố Nơi rất ấm, tuổi thơ ta ở đó. Từ rất lâu, đă từ lâu, trôi qua… Đêm nay tôi bƣớc vội khỏi nhà. Đến ga, xếp hàng mua vé: “ Lần đầu tiên trong ngh́n năm Có lẽ, chienthangdl@yahoo.com 92 Cho tôi xin một vé đi tuổi thơ. Vé hạng trung – Ngƣời bán vé hững hờ Khe khẽ đáp: Hôm nay hết vé – Biết làm sao! Vé hết, biết làm sao! Đƣờng tới Tuổi Thơ c̣n biết hỏi nơi nào? Nếu không kể đôi khi ta tới đó Qua trí nhớ của chúng ta từ nhỏ… Thành phố Tuổi Thơ – thành phố chuyện thần kỳ. Cơn gió đùa. chienthangdl@yahoo.com 93 tinh nghịch dẫn ta đi. Ở đấy Làm ta say, chóng mặt. Là những cây thông vƣơn tới mây. Là những ngôi nhà, cao cao ngất. Và mùa đông rón rén bƣớc trong đêm. Qua những cánh đồng phủ tuyết trắng và êm… Ôi thành phố Tuổi Thơ – bài ca ngày nhỏ Chúng tôi hát – Xin cảm ơn điều đó! Nhƣng chúng tôi không trở lại. chienthangdl@yahoo.com 94 Đừng chờ! Trái đất nhiều đƣờng. Từ thành phố Tuổi Thơ Chúng tôi lớn. đi xa… Hãy tin! Và thứ lỗi! ROBERT ROJDESVENSKY Thái Bá Tân chuyển ngữ